Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., III FSK 932/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., III FSK 932/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Natalia Zawadka, , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 928/18 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 13 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 928/28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę M. S. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor) z 13 września 2018 r. w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionych zarzutów zgłoszonych w sprawie postępowania egzekucyjnego (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

3 Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.)w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z. 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w przypadku gdy zaskarżona decyzja została wydana z mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami prawa o postępowaniu tj. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7, pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) oraz naruszeniem art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.).

4 W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia wydanego w pierwszej instancji i w konsekwencji o umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

5 Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

7 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu.

8 W pierwszej kolejności koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

9 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów.

10 Nie można przy tym pomijać i tego, że skarga kasacyjna odnosi się do zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i tym samym powinna zawierać zarzuty wobec tego wyroku, wykazujące szczegółowo takie naruszenie prawa, które realizuje podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a. Dla skuteczności skargi kasacyjnej, konieczne jest zatem wykazanie błędów w rozumowaniu wojewódzkiego sądu administracyjnego przy podejmowaniu przez niego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować, uszczegóławiać, czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienia (por. wyroki NSA z 19 lutego 2009r., sygn. akt II FSK 97/08; z 10 czerwca 2009r., sygn. akt II FSK 241/08; z 3 listopada 2010r. sygn. akt I FSK 1663/09; z 26 października 2010r., sygn. akt II OSK 1667/09 oraz z 12 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 3131/18).

11 Naczelny Sąd Administracyjny nie ma zatem obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i (co istotne w realiach niniejszej sprawy) szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu (zob. wyroki NSA z 31 października 2017r., sygn. akt I GSK 2343/15 oraz z 3 października 2017r., sygn. akt I OSK 3313/15).

12 Powyższe wywody były konieczne z uwagi na sposób sformułowania uzasadnienia skargi kasacyjnej, które uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do większości stawianych zarzutów.

13 W istocie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odniesiono się szerzej jedynie do wykazania, że zarówno decyzja, która stanowiła podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i sporządzony tytuł wykonawczy, dotknięte są wadliwością w postaci braku podpisu. Zdaniem Skarżącego podpisy te powinny być czytelne, czyli zawierać pełne brzmienie imienia i nazwiska.

14 Ze stanowiskiem takim nie sposób się jednak zgodzić. Sama kwestia ewentualnego prawidłowego podpisu pod decyzją, która była podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej, zmierza w istocie do podważenia jej prawidłowości. Jest to jednak niedopuszczalne na etapie rozpoznawania zarzutów uregulowanych w art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie do realiów rozpoznawanej sprawy). W postępowaniu egzekucyjnym nie można bowiem kwestionować zasadności i prawidłowości decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (por. wyroki NSA z 16 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1533/13 oraz z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 469/18). Do tego zaś zmierza Skarżący próbując wykazywać, że wydana decyzja administracyjna jest nieprawidłowa, gdyż nie zawiera jednego z konstytutywnych elementów, jakim jest podpis. Okoliczność ta mogłaby być jednak jedynie rozważana poprzez uruchomienie nadzwyczajnego postępowania, zmierzającego do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego.

15 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Skarżącego, że podpis pod tytułem wykonawczym, powinien być podpisem czytelnym. Podkreślenia wymaga, że ani przepisy u.p.e.a. ani k.p.a. nie nakładają obowiązku złożenia na formularzu tytułu wykonawczego podpisu czytelnego. Złożony podpis uzupełniony pieczątką z imieniem i nazwiskiem oraz stanowiskiem służbowym (jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie) pozwala na pełne zidentyfikowanie osoby podpisującej i powiązanie jej z treścią dokumentu, a w konsekwencji skutkuje spełnieniem standardów wynikających z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 8 maja 2018r., sygn. akt II FSK 2704/17). Świadczy o tym już sama treść tego przepisu, w którym jako wymóg wskazano, że tytuł wykonawczy powinien zawierać "podpis" oraz "imię i nazwisko" osoby ten podpis składającej. Są to dwa odrębne wymogi i ich wprowadzenie świadczy o tym, że ustawodawca przewidział możliwość złożenia podpisu nieczytelnego, lecz jednocześnie wskazał, że powinna istnieć możliwość jednoznacznego zidentyfikowania osoby podpis ten składającej. Słusznie w tym kontekście wskazał Sąd pierwszej instancji, że "Wobec zaś braku definicji pojęcia "podpis", należy odwołać się do potocznego rozumienia tego pojęcia, które obejmuje każdy rodzaj stale stosowanego przez daną osobę sposobu podpisywania (sygnowania) dokumentów". Słusznie również zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "Natomiast, jeżeli jeśli ustawodawca uznaje, że w danym przypadku podpis musi być czytelny, wyraźnie to reguluje, jak np. w art. 89 ust. 6 pkt 5 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tj: Dz.U. z 2018 r. poz. 1114, ze zm.) stosownie do którego, wymienione tam oświadczenie powinno zwierać m.in. "czytelny podpis składającego oświadczenie"".

16 Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast odnieść się do drugiego zagadnienia poruszonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a mianowicie braku doręczenia upomnienia. Sąd pierwszej instancji szczegółowo wskazał, komu i kiedy upomnienie zostało doręczone i na jakich kartach akt się znajduje. Tymczasem Skarżący poza ogólnikowym stwierdzeniem, że upomnienie nie zostało doręczone, nawet nie usiłował podważyć stanowiska WSA w Łodzi w tym zakresie. Oznacza to, że zarzut w tym przedmiocie nie mógł zostać uznany za zasadny.

17 Do pozostałych powołanych przepisów, które zdaniem Skarżącego zostały naruszone, w ogóle się on nie odniósł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Nie można zatem stwierdzić, w czym upatruje ich naruszenia. W takim zaś przypadku merytoryczne odniesienie się do zarzutów naruszenia tych przepisów przez Naczelny Sąd Administracyjny, prowadziłoby do zbudowania argumentacji prawnej zamiast Skarżącego. Jest to jednak niedopuszczalne, z przyczyn wskazanych we wcześniejszej części uzasadnienia.

18 Z tych wszystkich powodów, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

19 Paweł Dąbek Paweł Borszowski Stanisław Bogucki