Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2024 r., III FSK 747/23

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2024 r., III FSK 747/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S.A. z siedzibą w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 637/22 w sprawie ze skargi M. S.A. z siedzibą w N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 marca 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.21.2022.3.JM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S.A. z siedzibą w N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. I SA/Kr 637/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. S.A. z siedzibą w N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. złożył pełnomocnik skarżącej, który zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

4 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w sposób wyczerpujący i samodzielny ocenił materiał dowodowy, podczas gdy nie przeprowadził on weryfikacji całokształtu okoliczności istotnych dla niniejszej sprawy w przedmiocie wzajemnego wpływu dwóch podstaw zawieszenia tj. art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U, z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.) - dalej jako: "u.p.e.a." względem art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w efekcie czego przyjął on, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest prawidłowe;

5 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez nieprawidłowe przyjęcie przez WSA w Krakowie, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w sposób wyczerpujący i samodzielny zweryfikował całokształt okoliczności istotnych dla sprawy, podczas gdy pominął postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2022 r. (znak; SKO E4133/34/21), które potwierdziło wadliwość postępowania egzekucyjnego;

6 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że Organ II instancji prawidłowo skonkretyzował, który punkt art. 56 § 1 u.p.e.a. uniemożliwia zawieszenie postępowania, podczas gdy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołał się jedynie ogólnie do całej jednostki redakcyjnej, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach sprawowanej kontroli w oparciu o art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. nie był uprawniony do uzupełnienia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, a co wadliwie uczynił.

7 Wobec powyższych zarzutów, pełnomocnik skarżącej wniósł w oparciu o art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, a w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi na rozprawie. Na postawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. wniósł również o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

8 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

11 W odniesieniu do szerokiego uzasadnienia skargi kasacyjnej należy wskazać, że z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Sąd pierwszej instancji jest wobec powyższego związany "granicami sprawy", lecz nie jest związany "granicami skargi". Granice sprawy określone w powyższym przepisie oznaczają, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Granice przedmiotowe odnoszą się do materialnego stosunku prawnego, który legł u podstaw postępowania, albo który w wyniku postępowania administracyjnego został ukształtowany mocą kontrolowanego aktu (por. wyrok NSA z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3196/19). Tak ukształtowane pojęcie "granic sprawy" odnosi się do odmowy zawieszenia zawieszonego już wcześniej postępowania. Wynika to z bezspornie ustalonych i przyjętych okoliczności faktycznych sprawy.

12 W sprawie kontrolowane orzeczenie organu zapadło w wyniku złożenia wniosku zobowiązanego o zawieszenie postepowania egzekucyjnego, gdyż to stosownie do art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania obowiązku. Na tym prawidłowo oparł się Sąd pierwszej instancji. Nie wiadomo, jaki wpływ na wynik sprawy mogłoby mieć nieprawidłowe zdaniem skarżącego "uściślenie" tej kwestii w uzasadnieniu wyroku, gdyż autor skargi kasacyjnej tego nie wyjaśnia. To wniosek wierzyciela stanowi wystarczającą podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ takie jego uprawnienie wynika wprost z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Ustawa nie przyznaje zobowiązanemu analogicznego prawa. Należy przyjąć, że ten, wnosząc o zawieszenie postępowania, jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1–3 i 5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to jest podstawą do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Organ egzekucyjny przeprowadza postępowanie wyjaśniające i w przypadku stwierdzenia jednej z podstaw do zawieszenia postępowania wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania. W przypadku braku takich podstaw wydaje postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, op.: LEX/el. 2023).

13 Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu na określony czas biegu postępowania, tj. wstrzymaniu czynności egzekucyjnych w związku z wystąpieniem określonych przeszkód w jego prowadzeniu (R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, C.H. Beck, W-wa 2021 s. 414). Zatem oczywistym jest, że zawieszenie wchodzi w grę w przypadku, gdy postępowanie się toczy. Wcześniejsze zawieszenie postępowania egzekucyjnego czyniło bezpodstawnym zawieszenie późniejsze nawet wówczas, gdy wystąpiła inna ustawowa przesłanka do tego. W sprawie odmowa zawieszenia postępowania egzekucyjnego ani nie niweczyła samego wstrzymania wykonania decyzji stanowiącej podstawę prawną tytułu wykonawczego na podstawie którego je prowadzono, ani nie niweczyła jego skutków. Skarżący zdaje się nie dostrzegać szerokiego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jakie zostało sporządzone i obejmowało również tę kwestię.

14 Wbrew temu, co twierdzi autor skargi kasacyjnej nie można stwierdzić naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Próba wykazania wzajemnego wpływu dwóch podstaw zawieszenia tj. art. 35 § 1 u.p.e.a. względem art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przestaje być istotna, gdy skarżąca oczekuje przerwania biegu już przerwanego. Organ w sposób wyczerpujący i samodzielny zweryfikował całokształt okoliczności istotnych dla sprawy, co prawidłowo ocenił WSA. To, że jak twierdzi skarżący postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2022 r. potwierdziło wadliwość postępowania egzekucyjnego nie może w efekcie prowadzić do oczekiwanego skutku, gdyż tym w sprawie może być jedynie zawieszanie postępowania, a to nastąpiło już wcześniej.

15 Niezasadnym jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Zarzut oparty o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., argumentowany przez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że Organ II instancji prawidłowo skonkretyzował, który punkt art. 56 § 1 u.p.e.a. uniemożliwia zawieszenie postępowania; pozostaje wadliwy już na etapie przywołania, że przepis ten uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie w kwestii, jaką zawarto we wniosku o zawieszenie postępowania. Nawet gdy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołano się jedynie ogólnie do całej jednostki redakcyjnej, to wynikało to z samej istoty zawieszenia, a ta odnosi się do całego art. 56 u.p.e.a., gdyż w sprawie chodzi o odmowę zawieszenia nie wynikającą z braku przesłanek, jakie ustawodawca wymienił w poszczególnych jednostkach redakcyjnych

16 Mając na względzie powyższe, stosownie do art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

17 Mirella Łent Bogusław Woźniak Paweł Borszowski