Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2024 r., III FSK 641/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2024 r., III FSK 641/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi D. S.A. z siedzibą w D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1411/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2354/18 w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w D. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 lipca 2018 r. nr BON.III.5220.402.2.2016.MH/KKA w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za maj 2015 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zarządza zwrot ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz D. S.A. z siedzibą w D. kwoty 7945 (słownie: siedem tysięcy dziewięćset czterdzieści pięć) złotych uiszczonej tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 4 stycznia 2023 r., III FSK 1411/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. S.A. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 2354/18, w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 24 lipca 2018 r. w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za maj 2015 r.

3 Pismem z 24 maja 2024 r. skarżąca spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2023 r., III FSK 1411/21. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. tj. ze względu na nieważność postępowania polegającą na tym, że w składzie orzekającym w sprawie III FSK 1411/21 uczestniczyły osoby nieuprawnione.

4 W związku z powyższym skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego i uchylenie wyroku NSA, uchylenie wyroku WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 2354/18, oraz umorzenie postępowania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

5 W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania wskazująca, że w składzie sądu uczestniczyły osoby nieuprawnione, gdyż skarżąca powzięła uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego oraz Pawła Borszowskiego, wynikające z braku posiadania legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego w NSA, wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), tzw. Neo-KRS. Okoliczność ta, również ze względu na uzasadnione wątpliwości co do niezależności i bezstronności sędziego, w ocenie skarżącej, stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniającą wznowienie postępowania.

6 Pismem z 25 listopada 2024 r. skarżąca uzupełniła argumentację podniesioną w skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

8 Skarga o wznowienie postępowania sądowadministracyjnego podlega odrzuceniu.

9 Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie.

10 Należy wskazać, że skarga o wznowienie musi zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio p.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Podobnie należy ocenić sytuację, gdy ocena akt sprawy prowadzi do przekonania, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia.

11 Wymaga przy tym zaznaczenia, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. Skoro jest to instytucja nadzwyczajna, to w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego (por. np. postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05; postanowienie NSA z 2 lutego 2017 r., I GSK 1231/16).

12 Jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Strona wskazała na okoliczność, że w składzie sądu uczestniczyły osoby nieuprawnione. Skarżąca wyjaśniła, że powzięła wątpliwości co do bezstronności sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego oraz Pawła Borszowskiego, wynikające z braku posiadania legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego w NSA, wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

13 Stosownie do art. 271 pkt 1 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.

14 Tymczasem, co jest bezsporne, skarżąca została z wyprzedzeniem zawiadomiona o składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania sprawy III FSK 1411/21. Z akt sprawy, której wznowienia domaga się spółka wynika bowiem, że pełnomocnik skarżącej otrzymał zawiadomienie o terminie posiedzenia niejawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz informację o składzie orzekającym w sprawie w dniu 20 października 2022 r. Zawiadomienie to spełniło funkcję zawiadomienia, o którym stanowi art. 5a § 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm., dalej: "p.u.s.a"). Uzyskując stosowną informację odnośnie do składu sądu - bo taka jest właśnie funkcja wymienionego zawiadomienia - strona nie była pozbawiona możliwości zainicjowania, poczynając od tej właśnie daty, równoległego postępowania, którego przedmiot miałoby stanowić zbadanie spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną, a więc innymi słowy, nie była pozbawiona możliwości złożenia wniosku, o którym stanowi art. 5a § 1 p.u.s.a. Z tej jednak możliwości nie skorzystała. Artykuł 5a p.u.s.a. został dodany do ustawy w wyniku nowelizacji p.u.s.a. dokonanej na mocy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259). Zgodnie z tym przepisem dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Stosownie do treści art. 5a § 4 p.u.s.a. wniosek taki składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie.

15 Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2023 r., I FSK 842/23, w którym Sąd ten stwierdził, że jeżeli w zawiadomieniu o rozprawie poinformowano stronę, że w składzie rozpoznającym sprawę będzie uczestniczył określony sędzia, to strona miała możliwość wnieść wniosek o wyłączenie sędziego przed wydaniem wyroku i uznał, że nie zachodzi zatem podstawa do stwierdzenia nieważności.

16 Mając powyższe na uwadze, skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Strona skarżąca przed uprawomocnieniem się orzeczenia miała możliwość domagać się wyłączenia. Skarżąca była uprawniona do złożenia wniosku, o którym stanowi art. 5a § 1 p.u.s.a., z czego jednak nie skorzystała. W konsekwencji uzasadnione było odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

17 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 281 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

18 sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Krzysztof Winiarski sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski