Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2025 r., III FSK 578/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2025 r., III FSK 578/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant Julia Zielska, , po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi B. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt III FSK 1904/21 oddalającym skargę kasacyjną B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie o sygn. I SA/Lu 406/19 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr 0601-IEW-1.4123.3.2019 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zwrócić B. S. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1904/21 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Borszowski, sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, sędzia delegowana WSA Mirella Łent (sprawozdawca) oddalił skargę kasacyjną B. S. (dalej: Skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (dalej: WSA) z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 406/19 w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki.

3 Pismem z dnia 16 maja 2024 r. Skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, złożył, na podstawie art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1904/21. Wskazał na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21 oraz zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1 i art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: TUE), art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 179 i art. 45 Konstytucji RP.

4 Skarżący wniósł o: wznowienie postępowania przed NSA, uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, uchylenie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku WSA z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 406/19 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zwrócenie się do Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS) o nadesłanie wszystkich dokumentów związanych ze złożeniem przez KRS wniosku o powołanie sędziego Pawła Władysława Borszowskiego przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego NSA, celem ustalenia przebiegu postępowania nominacyjnego poprzedzającego to powołanie.

5 W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że z uwagi na to, że skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakończonej wyrokiem o sygn. akt III FSK 1904/21 był niewłaściwie obsadzony, a co za tym idzie nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 § 1 Konstytucji RP, z uwagi na to, że Przewodniczący składu sędziowskiego, tj. Pan Paweł Władysław Borszowski swoją funkcję uzyskał na podstawie noweli ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r. Zdaniem Skarżącego wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 jednoznacznie przesądził, że "neo-sędziowie" nie są sędziami.

6 W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, Dyrektor IAS wniósł o jej odrzucenie w całości, a w przypadku ponownego rozpoznania sprawy oddalenie skargi o wznowienie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

8 Skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia.

9 Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wydanym w analogicznej sprawie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 grudnia 2024 r., I FSK 882/24, dlatego posłuży się argumentacją zawartą w tym orzeczeniu.

10 Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 2a P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

11 Zgodnie z art. 281 P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie.

12 Badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem III FSK 1904/21, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że została ona wniesiona w terminie określonym w art. 272 § 2a P.p.s.a, tj. w terminie trzech miesięcy licząc od dnia opublikowania wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21 w Dzienniku Urzędowym UE z dnia 19 lutego 2024 r. Jednak dalsza analiza doprowadziła do konstatacji, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, chociaż przepis dotyczący takiej podstawy został w niej powołany.

13 Mając na uwadze art. 281 § 1 P.p.s.a. badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie mogło ograniczać się tylko do prostego odnotowania, czy formalnie w skardze tej powołano jedną z ustawowo określonych podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu z zakresu art. 271-273 P.p.s.a., który odpowiada danej podstawie. Sąd zobowiązany był do zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania, rzeczywiście wystąpiła wskazana w niej podstawa wznowienia.

14 Skarga o wznowienie powinna bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, o czym stanowi art. 279 ab initio P.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 P.p.s.a. nie mogło samo przez się oznaczać oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynikało, że wskazana podstawa w istocie nie zachodziła. Co więcej, w świetle przepisów art. 270 i nast. P.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach (ustawowych podstawach wznowienia), które nie podlegają wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być więc interpretowane w sposób ścisły.

15 W sprawie niniejszej występuje sytuacja, w której powołana przez Skarżącego przesłanka nie stanowiła rzeczywistej podstawy wznowienia, mimo przywołania zarówno konkretnego przepisu mającego stanowić o tej podstawie, tj. art. 272 § 2a P.p.s.a., jak i wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21. Wskazane przez Skarżącego orzeczenie unijnego Trybunału nie odnosiło się bowiem w żaden sposób do przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1904/21, który był objęty skargą o wznowienie postępowania.

16 Tymczasem cytowany powyżej art. 272 § 2a P.p.s.a. pozwala na wznowienie postępowania, gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Wymóg ten nie został więc w rozpoznawanej sprawie spełniony, co wynika już z pobieżnej analizy obu tych orzeczeń.

17 I tak, sprawa o sygn. III FSK 1904/21 zakończona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyła odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. Odnośnie do merytorycznych kwestii zawartych w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący nie podniósł żadnych zarzutów i argumentów w skardze o wznowienie postępowania. Z kolei w wyroku w sprawie C-718/21 TSUE stwierdził niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Sąd Najwyższy w składzie, co do którego Trybunał powziął wątpliwości.

18 W rezultacie wstępna analiza skargi o wznowienie postępowania prowadzić musiała do wniosku, że zachodził wyraźny rozdźwięk między wskazaną przez Skarżącego podstawą wznowienia a jej uzasadnieniem. Z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania jednoznacznie bowiem wynikało, że argumenty powoływane przez Skarżącego nie wypełniają dyspozycji art. 272 § 2a P.p.s.a., skoro przedmiot sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1904/21 nie miał żadnego związku ze sprawą C-718/21, która dotyczyła Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.

19 Dla porządku odnotować należy, że uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania oparte zostało na wątpliwościach Skarżącego co do bezstronności sędziego NSA Pawła Borszowskiego, który brał udział w wydaniu wyroku w sprawie III FSK 1904/21. Z okoliczności tej Skarżący wysnuł wniosek, że sąd w sprawie, w której żądał wznowienia, był niewłaściwie obsadzony i nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Motyw tego rodzaju mógłby ewentualnie odnosić się do przesłanki wznowienia z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.

20 Kwestia ta nie wymaga jednak dalszego komentarza w niniejszym uzasadnieniu, gdyż skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na tej podstawie. Przypomnieć tylko można, że Skarżący został z wyprzedzeniem zawiadomiony o składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania jego sprawy, czyli miał sposobność zainicjowania postępowania w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności każdego z sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną (zob. art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.).

21 Reasumując, stwierdzić należy, że skoro skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, to Naczelny Sąd Administracyjny musiał ją odrzucić na podstawie art. 281 P.p.s.a.

22 sędzia J. Pruszyński sędzia B. Dauter sędzia J. Sokołowska