Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2022 r., III FSK 526/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2022 r., III FSK 526/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 207/18 w sprawie ze skargi I. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2016-2017 oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 207/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA") oddalił skargę I.P. (dalej: "Skarżąca") na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 12 stycznia 2018 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016-2017 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

3 W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Skarżąca wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

4 I. naruszenie prawa materialnego a to art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a to brak poczynienia ustaleń co do posiadania samoistnego przez zakład górniczy, który dysponuje koncesją na wydobywanie kopalin lub też prowadzenia działalności gospodarczej na obszarze górniczym Z., na którym jest położona również działka objęta postępowaniem podatkowymi - co skutkuje nałożeniem podatku od prowadzonej działalności gospodarczej, a nie podatku za grunt rolny;

5 II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to "art. 14 § pkt 1c" w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a.") w zw. z art. 21 § 2 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., dalej: "P.g.k.") w zw. z art. 194 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "o.p.") - w wyniku naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, a to nieprzeprowadzenia dowodów z innych rejestrów publicznych a to danych [...] Urzędu Górniczego w K., które pozostają w sprzeczności z danymi Ewidencji Gruntów i Budynków - w zakresie przeznaczenia gruntów, użytkowania, oraz Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie, który prowadzi rejestr obszarów i terenów górniczych na obszarze Polski oraz brak uwzględnienia treści dokumentów urzędowych, tj.: koncesja na wydobywanie gazu ziemnego, plan ruchu [...], wskazanie lokalizacyjne, pozwolenie budowlane i plan zagospodarowania złoża; błędne przyjęcie, że koncesja na wydobywanie kopaliny jest tożsama z zakresem koncesji na przesył gazu i że na gruncie nie ma budowli Zakładu Górniczego łącznie z pasem gruntu zajętym dla tej budowli;

6 III. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 106 § 3 p.p.s.a., przez oddalenie wniosków dowodowych strony z akt administracyjnych i sądowoadministracyjnych przez błędne przyjęcie, że spowodowałoby to nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie.

7 SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

9 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

10 Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 5 maja 2022 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej.

11 Przed przystąpieniem do analizy zarzutów kasacyjnych należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego wyznacza zakres kontroli przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem sam autor skargi kasacyjnej określa zakres kontroli instancyjnej wskazując, adekwatny jego zdaniem w danej sprawie, wzorzec kontroli. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania naruszonych przez sąd przepisów, tego na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie, a w przypadku naruszenia prawa procesowego - wskazanie także wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma bowiem obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjne, w tym domyślać się i uzupełniać przedstawioną w rozpoznawanym środku prawnym argumentację (np. wyroki NSA: z 19 grudnia 2019 r., I FSK 2013/19; z 18 stycznia 2018 r., I FSK 667/16; z 13 września 2017 r., I FSK 2253/15; z 1 lipca 2014 r., I FSK 1041/13).

12 W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

13 W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA podzielił stanowisko organów podatkowych odnośnie braku podstaw do przyjęcia, że posiadanie samoistne gruntu należącego do Skarżącej (działka nr [...]) należy przypisać przedsiębiorcy górniczemu, gdyż nie realizował on swego prawa w zakresie odpowiadającym uprawnieniom właścicielskim, nie manifestował również woli korzystania z takich uprawnień. Wyjaśnić należy, że celem jego działania było jedynie posadowienie na gruncie elementów podziemnej infrastruktury górniczej i czynności te faktycznie zrealizował, na podstawie czasowego ograniczenia uprawnień właścicielskich skarżącej, które to ograniczenie limitowane było zarówno przedmiotowo, jak i czasowo. W okolicznościach sprawy brak jest też podstaw do przyjęcia, że grunty zostały faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Stwierdzenia tego nie można bowiem wyprowadzić z faktu położenia na gruntach, pod ich powierzchnią, odpowiednich urządzeń przesyłowych, tj. gazociągów. Przeprowadzenie pod powierzchnią gruntu urządzeń tego rodzaju, nie skutkowało trwałym i całkowitym wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej. Wprawdzie w określonym zakresie, skutkować to może pewnymi ograniczeniami, np. co do możliwości sadzenia drzew, w odpowiedniej odległości od przebiegu gazociągu, w związku z ustanowieniem strefy ochronnej, jednakże nie może to pociągać za sobą konieczności przyjęcia zmiany sposobu wykorzystania całego, podlegającego opodatkowaniu gruntu, a także wyłączenia władztwa nad nim, uprawnionego do jego sprawowania podmiotu.

14 W konsekwencji na podstawie danych zawartych ewidencji gruntów, organy podatkowe prawidłowo ustaliły zarówno osobę podatnika - Skarżącą, jak również rodzaj i powierzchnię należących do niej gruntów.

15 Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 21 ust. 1 P.g.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, co do zasady, stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Zawarty w tym przepisie zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 grudnia 2010 r., II FSK 1489/09; z 15 lutego 2017 r., II FSK 4051/14).

16 Ponadto, jak to wyjaśnił już WSA, przywołana przez Skarżącą decyzja Dyrektora [...] Urzędu Górniczego w K. z 19 lipca 2011 r. wskazuje na prawo użytkowania obiektów budowlanych zlokalizowanych, m.in. na działce będącej przedmiotem opodatkowania, a nie na objęcie działki w posiadanie samoistne. Wobec sformalizowanego charakteru postępowania przed NSA wyjaśnić dodatkowo należy, że Skarżąca dopatruje się naruszenia art. 194 § 1 o.p. przede wszystkim w nieuwzględnieniu tego dokumentu przez organy – tymczasem, po przedłożeniu ich przez Skarżącą dokument został wzięty pod uwagę przez Dyrektora. Dyrektor nie uznał jednak, by ten zmieniał kwalifikację podatkową. Oparcie się w skardze kasacyjnej przede wszystkim na zarzucie nieuwzględnienia tego dokumentu – co jest niezasadne – pomija także konieczność wskazania istotnego wpływu na wynik sprawy zarzutu o charakterze procesowym (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżąca wskazując na ten dokument nie przekonuje skutecznie, iż wymiar podatku powinien w sprawie być inny.

17 Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie został w skardze kasacyjnej uzasadniony (Skarżąca ograniczyła się do wskazania go w petitum). Tymczasem WSA wyraźnie wyjaśnił kwestię braku przydatności dla wyjaśnienia sprawy dokumentacji przedsiębiorcy górniczego w zakresie planu ruchu zakładu, czy też akt toczących się postępowań administracyjnych z udziałem Skarżącej związanych z działalnością tego przedsiębiorcy. Także ten zarzut nie mógł więc zasługiwać na uwzględnienie.

18 Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a to brak poczynienia ustaleń co do posiadania samoistnego przez zakład górniczy, który dysponuje koncesją na wydobywanie kopalin lub też prowadzenia działalności gospodarczej na obszarze górniczym Z., na którym jest położona również działka objęta postępowaniem podatkowymi - co skutkuje nałożeniem podatku od prowadzonej działalności gospodarczej, a nie podatku za grunt rolny, należy stwierdzić, że zarzut ten nie jest zasadny. Przede wszystkim za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego, nie można podważać ustaleń stanu faktycznego. Elementy stanu faktycznego ustalonego przez organy, a zaakceptowanego przez sąd administracyjny można zwalczać jedynie adekwatnymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Nadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono w żaden sposób, na czym miała polegać błędna wykładnia wskazanych przepisów, ani też ich niewłaściwe zastosowanie.

19 Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. Według art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej: u.p.r.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. WSA, jak i organy podatkowe prawidłowo uznały Skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016-2017 r., jako właścicielkę opodatkowanych nieruchomości. W sprawie nie stwierdzono wskazanych gruntów, jako zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

20 Z tych względów skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

21 Jacek Pruszyński Anna Dalkowska Sławomir Presnarowicz