Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2022 r., III FSK 4843/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2022 r., III FSK 4843/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. O. i A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 140/21 w sprawie ze skargi R. O.i A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 25 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

3 Wyrokiem z 19 marca 2021 r., I SA/Gl 140/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R. O. i A. O. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 25 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2020 rok. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4 2. Skarga kasacyjna.

5 Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożyli skarżący. Działający w ich imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji wyłącznie do zakresu wynikającego z zarzutów sformułowanych w skardze i nie uwzględnienia faktu, że wysokość podatku od nieruchomości naliczonego od gruntu o powierzchni [...] m² w obrębie ogrodzenia farmy fotowoltaicznej, znajdującego się pomiędzy rzędami modułów fotowoltaicznych i nie wykorzystywanego na potrzeby działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu energii elektrycznej z promieniowania słonecznego, naliczona została nieprawidłowo według stawki właściwej dla gruntów z wiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy dla tej powierzchni powinna być zastosowana stawka podatku od nieruchomości właściwa dla gruntów tzw. pozostałych, a w konsekwencji oddalenie skargi przez sąd pomimo wadliwości decyzji SKO.

6 Wskazując na powyższy zarzut skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

7 Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

8 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

9 Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

10 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

11 Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14).

12 W skardze kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sformułowano zarzut naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji wyłącznie do zakresu wynikającego z zarzutów sformułowanych w skardze i nie uwzględnienia faktu, że wysokość podatku od nieruchomości naliczonego od gruntu o powierzchni 14.586 m² w obrębie ogrodzenia farmy fotowoltaicznej, znajdującego się pomiędzy rzędami modułów fotowoltaicznych i nie wykorzystywanego na potrzeby działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu energii elektrycznej z promieniowania słonecznego, naliczona została nieprawidłowo według stawki właściwej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy dla tej powierzchni powinna być zastosowana stawka podatku od nieruchomości właściwa dla gruntów tzw. pozostałych, a w konsekwencji oddalenie skargi przez sąd pomimo wadliwości decyzji SKO.

13 Powołany przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

14 Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 rok, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.

15 W drugim zaś przypadku (gdy mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku sąd nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi) istotne jest to, że strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., I OSK 782/13). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; wyrok NSA z 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12).

16 Wymóg ten nie został dopełniony przez autora skargi kasacyjnej przez powiązanie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. z przepisami art. 151 p.p.s.a.

17 Przepis art. 151 u.p.p.s.a. jest bowiem przepisem wynikowym określającym jedynie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy. Dla potwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia tego przepisu niezbędne jest wskazanie naruszenia innych przepisów proceduralnych, czy też prawa materialnego, którym sąd uchybił. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd, co do ustalenia podstaw do oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Dopiero, bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy oddalenie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, możliwa jest, zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego, jednak w skardze kasacyjnej tego nie uczyniono.

18 Powiązanie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 z art. 151 p.p.s.a. w kontrolowanej sprawie nie dawało zatem podstaw do uwzględnienia wywiedzionej skargi kasacyjnej.

19 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał nadto na art. 5 ust. 1 pkt 1 pkt a) i b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.) stwierdzając, że przez grunty pozostałe należy rozumieć inne grunty niż wymienione w tych przepisach. Skarżący nie wyjaśnił jednak czy i w jaki sposób doszło do naruszenia tych przepisów w kontrolowanej sprawie.

20 Skarżący nie przedstawił zatem zarzutów, które pozwalałyby na odniesienie się przez sąd kasacyjny do kwestii, czy grunty pomiędzy konstrukcjami, na których posadowione są moduły fotowoltaiczne i nie zajęte pod infrastrukturę techniczną nie służą prowadzeniu działalności gospodarczej. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (ani art. 151 p.p.s.a.) nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; wyrok NSA z 15 października 2015 r., I GSK 241/14).

21 Z tych względów skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.

22 Jacek Pruszyński Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska