Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2023 r., III FSK 475/22

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2023 r., III FSK 475/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 486/21 w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 31 maja 2021 r. nr [....] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 486/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 31 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów do zarządzenia zabezpieczenia. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

3 Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł M.Z. Sądowi pierwszej instancji zarzucił w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

4 a) art. 133 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." w zw. z art. 54 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej jako: "O.p." , poprzez uznanie za niedopuszczalny zarzutu nieprawidłowości w ustaleniu wysokości odsetek podlegającej zabezpieczeniu, jako niemożliwy do rozpatrzenia przez Sąd I instancji, podczas gdy obowiązujące przepisy stanowią o uprawnieniu do oceny legalności działań administracji publicznej, która nie jest limitowana, ograniczania przepisami stanowiącymi o terminie podniesienia zastrzeżenia, czy wniesienia zarzutu, co czyni wydany wyrok niedopuszczalnym w świetle obowiązujących przepisów prawa w całości,

5 b) art. 133 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a.", poprzez oddalenie wniesionej skargi przez Sąd I instancji, a to pomimo że w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających ustalenia poczynione przez organ I instancji mających stanowić podstawę do uznania, że dopuszczalnym było zastosowanie instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, co czyni zaskarżony wyrok, jako wydany z naruszeniem przepisów prawa.

6 Uwzględniając podniesione zarzuty skarżący wniósł o:

7 1) rozpoznanie sprawy wywołanej wniesieniem przedmiotowej skargi kasacyjnej na rozprawie,

8 2) uchylenie zaskarżonego wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Kielcach w całości, w dalszej kolejności uchylenie postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 31 maja 2021 r.,

9 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

10 - z ostrożności procesowej na wypadek uznania przez Sąd II instancji, że nie zachodzi przesłanka przewidziana w art. 188 P.p.s.a. wskazana w pkt 2 podtrzymując pozostałe wnioski, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

13 Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy.

14 Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

15 Przedmiotem oceny Sądu kasacyjnego mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Jeśli zatem strona nie sformułowała zarzutów zgodnie z powołanymi przepisami, to działający na podstawie art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać ich merytorycznej oceny.

16 Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 1 skargi kasacyjnej należy uznać, że strona skarżąca poprzez ten zarzut zmierza do zakwestionowania przyjętych przez Sąd I instancji granic rozpoznawanej sprawy. Strona stwierdza w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że skoro istotą kontroli administracji publicznej jest kontrola legalności wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych to w istocie ograniczenie wskazanych regulacji kontrolnych zależnie od etapu zgłoszenia zarzutu należy oceniać jako nieuzasadnione ograniczenie skuteczności działań kontrolnych.

17 Strona skarżąca nie wskazała jednak przepisu adekwatnego do tak sformułowanego zarzutu. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest argumentacji, z której wynikałoby, że wyrok nie został wydany na podstawie akt sprawy. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej spraw. Przepis art. 135 P.p.s.a. nie stanowi jednak upoważnienia dla Sądu I instancji do wyjścia poza granice danej sprawy, którą wyznacza treść rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

18 Jak wynika ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji skarżący zgłosił zarzuty do zarządzeń zabezpieczenia z 24 listopada 2019 r. Zarzucił m. in naruszenie art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez określenie obowiązku podlegającego zabezpieczeniem w sposób niezgodny z decyzją wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 10 maja 2019 r. Dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 54 ust. 1 pkt 2 i 3 O.p. polegający na podaniu nieprawidłowej kwoty odsetek w zarządzeniu zabezpieczenia.

19 Sąd I instancji wskazując na treść art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a., który stanowi, że zarządzenie zabezpieczenia zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie zabezpieczenia oraz o skutkach wniesienia zarzutu w terminie nie później niż 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia i po upływie tego terminu prawidłowo wyjaśnił, że po upływie terminu do wniesieniu zarzutów skarżący nie może ich uzupełniać gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpoznaniu. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ prowadzący postępowanie zabezpieczające z urzędu nie bierze pod uwagę uchybień innych niż wskazane w prawidłowo wniesionych zarzutach. W konsekwencji Sąd I instancji może badać sprawę tylko w obszarze wyznaczonym zarzutami wniesionymi w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia.

20 W skardze kasacyjnej nie został podniesiony zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest zasadny zarzut sformułowany w pkt 2 skargi kasacyjnej. Skarżący twierdzi, że w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających, że dopuszczalnym było zastosowanie zabezpieczenia wykonania obowiązku. Przesłanką zabezpieczenia wykonania obowiązku jest przypuszczenie, że w przypadku nieustanowienia zabezpieczenia przyszła egzekucja tego obowiązku może okazać się utrudniona lub może zostać udaremniona. Sąd I instancji ocenił, że organ przedstawił dostateczne dowody i okoliczności uzasadniające obawę utrudnienia lub niewykonania obowiązku. Wskazał na: brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, wyprzedaż przez zobowiązanego majątku, niezłożenie mimo wezwania, oświadczenia o nieruchomościach lub prawach, o których mowa w art. 39 § 1 O.p. Przytoczone przesłanki zabezpieczenia znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy.

22 Uzasadnienie omawianego zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek ustawowych zastosowania instytucji zarządzenia zabezpieczenia. Przy czym skarżący nie odniósł się i nie zakwestionował żadnego z dowodów złożonych do akt administracyjnych sprawy.

23 W świetle powyższego należy uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 za bezzasadny.

24 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. – oddalił skargę kasacyjną.

25 Bogusław Woźniak Jacek Brolik Bogusław Dauter