Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2022 r., III FSK 4672/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2022 r., III FSK 4672/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 51/21 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 24 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 51/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę J. P. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS) z 24 listopada 2020 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzecznia.nsa.gov.pl).

3 Skarżący we wniesionej skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:

4 1/ art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) przez pominięcie przez WSA w Lublinie, okoliczności, że:

5 a) prawomocnym wyrokiem z 17 grudnia 2020 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Wydział I, orzekając w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 363/20 orzekł, że uchyla postanowienie z dnia 17 sierpnia 2020 r., nr [...], w którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: Dyrektor) stwierdził, że zażalenie Skarżącego - na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej Naczelnik) z dnia 30 stycznia 2020 r. znak: [...] w sprawie nałożenia na Skarżącego - Wiceprezesa Zarządu A. Sp. z o.o., NIP: [...], [...] J. ul. R. [...] (dalej Spółka) kary porządkowej w wysokości: 2.000 zł za niezastosowanie się w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny do prawidłowego wezwania organu podatkowego – zostało wniesione z uchybieniem terminu;

6 b) w świetle treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Wydział I, które zapadły w sprawach: I SA/Ke 363/20 - prawomocny: oraz - I SA/Ke 455/20 – prawomocny, postanowienie Naczelnika z 30 stycznia 2020 r. znak: [...] w sprawie nałożenia na Skarżącego - Wiceprezesa Zarządu Spółki, kary porządkowej w wysokości: 2.000 zł za niezastosowanie się w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny do prawidłowego wezwania organu podatkowego - nie jest ani ostateczne, ani prawomocne;

7 c) brak było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15.05.2020 r. obejmującego grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego, ustalona nieprawomocnym i nieostatecznym postanowieniem Naczelnika z dnia 30.01.2020 r. nr [...];

8 d) wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko Skarżącemu na podstawie wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15.05.2020 r. obejmującego grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego, ustalona nieprawomocnym i nieostatecznym postanowieniem Naczelnika z 30.01.2020 r. nr [...] było bezpodstawne i bezprawne;

9 2/ art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) - c) p.p.s.a., względnie art 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, gdy stanowi to afirmację bezpodstawnego i bezprawnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Skarżącemu na podstawie wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15.05.2020 r. obejmującego grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego, ustaloną postanowieniem Naczelnika z 30.01.2020 r. nr [...], w sytuacji gdy:

10 - postanowienie Naczelnika z 30.01.2020 r. nr [...] nie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu (co potwierdza treść prawomocnego wyroku WSA w Kielcach, Wydział I z 17 grudnia 2020 roku, sygn. akt I SA/Ke 363/20, wraz z uzasadnieniem oraz wyroku WSA w Kielcach, Wydział I z 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 455/20. wraz z uzasadnieniem), co powoduje że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. nie miał podstaw zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z 15.05.2020 r. obejmującego grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego, ustaloną postanowieniem Naczelnika z 30.01.2020 r. nr [...], gdyż postanowienie to nie było ostateczne, prawomocne, ani natychmiast wykonalne:

11 ponadto:

12 - postanowienie Dyrektora nr [...] z 26 października 2020 r. wydane w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia własnego z 21 sierpnia 2020 r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w związku z zażaleniem z dnia 13 lipca 2020 r. wniesionym przez Skarżącego na postanowienie Naczelnika z 30 stycznia 2020 r. znak: [...] w sprawie nałożenia na Skarżącego - Wiceprezesa Zarządu Spółki kary porządkowej w wysokości 2.000 zł za niezastosowanie się w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny do prawidłowego wezwania organu podatkowego - zostało w całości uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach Wydział I z 18 lutego 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 455/20.

13 Jest więc oczywistym, że skierowanie kary porządkowej w wysokości: 2.000,00 zł nałożonej nieprawomocnym i nieostatecznym postanowieniem Naczelnika z 30 stycznia 2020 r. znak: [...] do egzekucji stanowiło rażące i złośliwe naruszenie przez organ administracji art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54b u.p.e.a., czego nie zauważył WSA w Lublinie;

14 3/ art. 151 p.p.s.a. - przez bezpodstawne oddalenie skargi strony skarżącej na postanowienie z 24 listopada 2020 r. Dyrektora IAS w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

15 W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o chylenie postanowienia Dyrektora IAS z 24 listopada 2020 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

17 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

18 Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Skarżący we wniesionej skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, zaś Dyrektor IAS po doręczeniu mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia.

19 W pierwszej kolejności koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

20 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów.

21 Nie można przy tym pomijać i tego, że skarga kasacyjna odnosi się do zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i tym samym powinna zawierać zarzuty wobec tego wyroku, wykazujące szczegółowo takie naruszenie prawa, które realizuje podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a. Dla skuteczności skargi kasacyjnej, konieczne jest zatem wykazanie błędów w rozumowaniu wojewódzkiego sądu administracyjnego przy podejmowaniu przez niego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować, uszczegóławiać, czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienia (por. wyroki NSA z 19 lutego 2009r., sygn. akt II FSK 97/08; z 10 czerwca 2009r., sygn. akt II FSK 241/08; z 3 listopada 2010r. sygn. akt I FSK 1663/09; z 26 października 2010r., sygn. akt II OSK 1667/09 oraz z 12 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 3131/18).

22 Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu (zob. wyroki NSA z 31 października 2017r., sygn. akt I GSK 2343/15 oraz z 3 października 2017r., sygn. akt I OSK 3313/15).

23 Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.), który opiera się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

24 Powyższe wywody były konieczne z uwagi na zakres postawionych zarzutów naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy była prawidłowość uznania zasadności odmowy uwzględniania zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, opartych na przesłankach wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 oraz pkt 7 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko Dyrektora IAS, że podniesione zarzuty są niezasadne. Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej, nie zarzucił jednak WSA w Lublinie naruszenia wyżej wskazanych przepisów. Stosownego odwołania się do naruszenia tych przepisów, nie zawiera również uzasadnienie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wobec powyższego podstaw, aby podważyć stanowisko Sądu pierwszej instancji, że prawidłowo organy administracyjne uznały, iż wniesione zarzuty nie są zasadne. W przeciwnym przypadku musiałby zamiast Skarżącego sformułować odpowiednie zarzuty, czyli uzupełnić skargę kasacyjną, czego zrobić nie może.

25 W tej sytuacji bezprzedmiotowym jest odnoszenie się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, gdyż nawet w razie uznania ich za usprawiedliwione i tak nie byłoby możliwości uchylenia zaskarżonego wyroku.

26 Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 184 p.p.s.a.

27 Paweł Dąbek Jolanta Sokołowska Dominik Gajewski