Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2022 r., III FSK 4095/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2022 r., III FSK 4095/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi A. Oddział Regionalny w K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt II FSK 1051/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. Oddział Regionalny w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 681/16 w sprawie ze skargi A. Oddział Regionalny w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2017 r. o sygnaturze akt II FSK 1051/17, 2. uchyla w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 stycznia 2017 r. o sygnaturze akt I SA/Ke 681/16, 3. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 października 2016 r., nr [...] oraz poprzedzającą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 9 sierpnia 2016 r., nr [...], 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz A. Oddział Regionalny w Krakowie kwotę 2217 (słownie: dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Sygnatura akt III FSK 4095/21

3 U z a s a d n i e n i e

4 W skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego A. Oddział Regionalny w K., wniosła o uchylenie w całości wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.09.2017 r., II FSK 1051/17 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19.01.2017 r., I SA/Ke 681/16, a także decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 26.10.2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 9.08.2016 r., określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2016.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach nie zajęło stanowiska co do zasadności skargi o wznowienie postępowania.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Jako podstawę skargi o wznowienie postępowania Agencja wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.02.2021 r. (SK 39/19), w którym stwierdzono, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170, dalej: u.p.o.l.) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 68 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji RP.

8 W wyroku zaskarżonym skargą o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uznał niezasadność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez niewłaściwe jego zastosowanie wskutek przyjęcia, że każda nieruchomość będąca w zasobie Agencji Mienia Wojskowego winna być traktowana jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oceniając ten zarzut w związku z zarzutem naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 30.05.1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2013 r., poz. 712) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Agencja Mienia Wojskowego ma status przedsiębiorcy i prowadzi działalność na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584). Jakkolwiek ma specjalny status prawny jako osoba prawna utworzona na mocy ustawy i nie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, jak również ma status agencji wykonawczej w rozumieniu ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), niemniej jako przedsiębiorca winna być opodatkowana podatkiem od posiadanych w zarządzie nieruchomości z zastosowaniem stawki właściwej dla gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

9 Wniesiona przez Agencję Mienia Wojskowego skarga o wznowienie postępowania spełnia warunki dopuszczalności określone w art. 280 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), ponieważ opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, którą stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 1 P.p.s.a.), a ponadto została wniesiona w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie tego orzeczenia (art. 272 § 2 P.p.s.a.), to jest od opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co nastąpiło dnia 3.03.2021 r. (Dz. U. poz. 401). Dlatego też badanie dopuszczalności wznowienia połączono z rozpoznaniem skargi o wznowienie postępowania (art. 281 zd. drugie P.p.s.a.).

10 Tożsamy problem prawny był już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zakończonych wyrokami: z dnia 4.03.2021 r. (III FSK 895-899/21), z dnia 16.06.2021 r. (III FSK 25 i 602/21, czy z dnia 6.10.2021 r. (III FSK 4056/21). Wyrażone w tych orzeczeniach zapatrywanie prawne Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę podziela.

11 Należy więc przypomnieć, że na mocy obowiązującego w roku podatkowym, którego dotyczy spór, art. 5 ustawy z dnia 10.07.2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. poz. 1322) do jej zadań własnych należy między innymi gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa powierzonym i użyczonym Agencji, obrót tym mieniem, uporządkowanie jego stanu prawnego i ewidencjonowanie, dokonywanie remontów budynków i lokali mieszkalnych i użytkowych, prowadzenie działalności gospodarczej, budowanie domów mieszkalnych, sporządzanie planu wykorzystania zasobu mieszkaniowego i internatowego, użytkowanie lasów. Jakkolwiek zatem w funkcjonowaniu Agencji Mienia Wojskowego można wyodrębnić działalność gospodarczą i Agencja niewątpliwie jest przedsiębiorcą prowadzącym taką działalność, niemniej działalność ta nie ma charakteru wyłącznego lub nawet wiodącego. Co za tym idzie, określonymi składnikami powierzonego jej mienia może gospodarować w sposób wykazujący znamiona działalności gospodarczej, podczas gdy innymi składnikami mienia może w istocie tylko administrować w sposób nie oparty na kryteriach racjonalności ekonomicznej. Zarazem jako agencja wykonawcza jest podatnikiem podatku od nieruchomości w zakresie mienia, w stosunku do którego Skarb Państwa powierzył jej wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych. Również mieniem nieruchomym może bądź to administrować, bądź prowadzić z jego wykorzystaniem działalność gospodarczą.

12 Tymczasem u podstaw rozstrzygnięcia wyroku, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania, leży zapatrywanie prawne, że ze względu na status Agencji jako przedsiębiorcy wszystkie nieruchomości będące w jej posiadaniu winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawek przewidzianych dla gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, niezależnie od ustawowych możliwości przeznaczenia pozostającego w jej dyspozycji mienia Skarbu Państwa na takie cele oraz niezależnie od faktycznego sposobu gospodarowania powierzonymi jej nieruchomościami. Taki kierunek wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. zakwestionował Trybunał Konstytucyjny w stanowiącym podstawę skargi o wznowienie postępowania wyroku z dnia 24.01.2021 r. (SK 39/19), stwierdzając niekonstytucyjność takiej wykładni wymienionego przepisu, która za wystarczające kryterium uznania nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej przyjmuje sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę. Mimo, że wymieniony wyrok Trybunału zapadł na tle skargi konstytucyjnej osoby fizycznej, w zakresie przyjętej interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ma on znaczenie uniwersalne i odnosi się do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na ich formę prawną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.03.2021 r., III FSK 895/21). W odniesieniu do Agencji Mienia Wojskowego oznacza to, że nie stanowi wystarczającej przesłanki uznania powierzonej jej w zarząd nieruchomości Skarbu Państwa za grunt, budynek lub budowlę związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej sam fakt jej posiadania przez Agencję jako osobę prawną mającą status przedsiębiorcy, ale konieczne jest wykazanie faktycznego zajęcia tej nieruchomości na cele związane z prowadzoną przez tę Agencję działalnością gospodarczą.

13 W rozpoznawanej sprawie zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, a wcześniej organy podatkowe obu instancji, przyjęły odmienną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., uznając, że wystarczającą przesłanką uznania spornej nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej jest fakt jej posiadania przez Agencję Mienia Wojskowego, która jest przedsiębiorcą. Jest to założenie pozostające w sprzeczności z wykładnią tego przepisu uznaną przez Trybunał Konstytucyjny za zgodną z Konstytucją. Należy przy tym przypomnieć, że spór dotyczy stanowiącej własność Skarbu Państwa działki gruntu wraz z posadowionym na niej budynkiem administracyjnym i garażowym, wcześniej wykorzystywanym na potrzeby policji. Charakter tej nieruchomości wskazuje raczej na jej administracyjne, a nie gospodarcze przeznaczenie; w każdym jednak razie przyjęcie, że jest ona związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie może opierać się tylko na ustaleniu, że znajduje się w posiadaniu Agencji Mienia Wojskowego, ale wymaga wykazania, że jest faktycznie zajęta na prowadzenie takiej działalności.

14 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a. uwzględnił skargę o wznowienie postępowania i uchylił zaskarżony nią wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, a ponadto na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną skargą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Z.

15 Rozstrzygając sprawę ponownie organy podatkowe zgodnie z art. 153 P.p.s.a. uwzględnią wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną, której istota sprowadza się do twierdzenia, że warunkiem zastosowania do nieruchomości znajdujących się w posiadaniu Agencji Mienia Wojskowego stawek podatku od nieruchomości właściwych dla gruntów lub budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest stwierdzenie faktycznego zajęcia tych gruntów lub budynków na prowadzenie takiej działalności, a nie tylko posiadania ich przez Agencję.

16 O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 P.p.s.a., uwzględniając zarówno koszty postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach: ze skargi kasacyjnej oraz ze skargi o wznowienie postępowania.

17 Skargę o wznowienie postępowania rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), po uprzednim powiadomieniu stron o możliwości dodatkowego wypowiedzenia się na piśmie – z której to możliwości strony jednak nie skorzystały.

18 SWSA (del.) Adam Nita SNSA Tomasz Zborzyński (spr.) SNSA Stanisław Bogucki