Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2022 r., III FSK 3861/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2022 r., III FSK 3861/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1483/20 oddalającym skargę kasacyjną P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 776/19 w sprawie ze skargi P.[...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 6 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P.[...]S.A. z siedzibą w W. kwotę 3800 (słownie: trzy tysiące osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II FSK 1483/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P.[...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 776/19 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 6 listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 r.

3 Sąd ocenił, że z treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyraźnie wynika, że jedynym czynnikiem decydującym o uznaniu nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej jest kryterium posiadania, które to, wobec braku stosownej definicji w ustawie podatkowej, należy rozumieć w znaczeniu, o jakim mowa w przepisach prawa cywilnego. Majątkowy charakter podatku od nieruchomości wyraża się w tym, że ustawodawca, opodatkowując określone stany faktyczne, koncentruje się na posiadaniu określonych przedmiotów opodatkowania. W swej konstrukcji podatek ten nie nawiązuje więc do efektów ekonomicznych, co oznacza, że z punktu widzenia podatkowego stanu faktycznego nie jest ważna okoliczność, czy i jak wykorzystywany jest przedmiot opodatkowania oraz jakie (i czy w ogóle) przynosi to efekty finansowe. Dla celów podatku od nieruchomości nie ma zatem także znaczenia, czy nieruchomość jest faktycznie, w danym okresie, wykorzystywana do celów prowadzenia działalności gospodarczej. Istotne jest, że związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni, służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. O tym, czy dana nieruchomość pozostaje związana z działalnością gospodarczą nie przesądza to, czy działalność ta jest w danym obiekcie i w danym czasie rzeczywiście prowadzona. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

4 Pismem z 6 maja 2021 r. P. [...] S.A. z siedzibą w W. wniosły skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem. Jako podstawę prawną skargi o wznowienie wskazano art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwany dalej p.p.s.a. (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. ) z powodu orzeczenia z 24 lutego 2021 r. Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 39/19, który stwierdził niekonstytucyjność art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm.) z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku rozumienia go w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, będącego podstawą materialnoprawną wydania wyroku sygn. akt II FSK 1483/20.

5 Strona skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania,

6 2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, 3) zasądzenie od organu podatkowego - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu - na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania poniesionych tak w postępowaniu zainicjowanym skargą o wznowienie postępowania, w tym z tytułu uiszczenia wpisu od wniesienia skargi o wznowienie, w tym z tytułu zastępstwa procesowego według norm przepisanych, jak z tytułu wniesionej skargi kasacyjnej.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest zasadna – w zakresie, w jakim dotyczy zastosowania materialnego prawa podatkowego zinterpretowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., wydanego w sprawie (sygn. akt) SK 39/19.

9 Strona skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 270 w zw. z art. 272§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Zgodnie z art. 272§ 1 p.p.s.a. : Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Niniejsza skarga o wznowienie postępowania sądowego odnosi się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., wydanego w sprawie (sygn. akt) SK 39/19. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, co następuje: Art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Z przywołanej regulacji konstytucyjnej wynika obowiązywanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego erga omnes, a więc także w relacji do sądów administracyjnych i organów podatkowych. Jak trafnie rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2021 r, wydanym w sprawie (sygn. akt) III FSK 895/21: Mimo, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, zapadł na tle sprawy ze skargi konstytucyjnej osoby fizycznej, w zakresie przyjętej przez Trybunał interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.) ma on uniwersalne znaczenie. Zawarta w sentencji tego wyroku wypowiedź odnosi się bowiem gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną.

10 Zinterpretowana konstytucyjnie regulacja prawna wynikająca z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowiła (współ)podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji podatkowych, które podlegały następnie ocenie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przywoływany przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., jako normatywny przedmiot wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie którego strona wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego, stanowił obiekt i podstawę analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie jego zastosowania w wyroku wymienionego Sądu, wskazanego w skardze wznowieniowej. Inne regulacje prawne, w zakresie: stosowania materialnego prawa podatkowego lub unormowań postępowania podatkowego, nie stanowiły natomiast normatywnego przedmiotu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stał się uzasadnioną nim podstawą wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowego, na podstawie art. 272§ 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 270 p.p.s.a. w zw. z art. 272§ 1 p.p.s.a. - wniesienie i rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania sądowego nie jest kolejną instancją tego postępowania, dotyczy oceny orzeczenia objętego skargą wznowieniową w zakresie stosowania regulacji prawnej, w relacji do której Trybunał Konstytucyjny orzekł o jej niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Przywoływaną regulacją prawną był w sprawie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

11 Uwzględniając – na powyższej podstawie i w powyższym obszarze – skargę o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze konstytucyjne - zindywidualizowane do sprawy zastosowanie regulacji prawnej art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., która stanowiła normatywny przedmiot wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19. W tym celu, w uwzględnieniu skargi wznowieniowej zmieniony został objęty tą skargą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – w ten sposób, że uchylono zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazano sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji rozpatrzy skargę podatnika, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., biorąc pod uwagę w analizie i ocenie subsumcji materialnego prawa podatkowego treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Należy przy tym uwzględnić zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, wskazać konkretnie i jednoznacznie sporne w zakresie opodatkowania przedmioty, przedstawić ich związek lub brak związku z działalnością gospodarczą strony skarżącej. Brak wystarczająco jednoznacznych/precyzyjnych konstatacji w powyższych zakresach w uzasadnieniu wyroku, którego bezpośrednio dotyczyła skarga o wznowienie postępowania sądowego, uniemożliwił Naczelnemu Sądowi Administracyjnego przeprowadzenie w niniejszym postępowaniu samodzielnej kontroli konstytucyjności zastosowania art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

12 Z tych powodów, na podstawie art. 282§ 2 p.p.s.a. i art. 276 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

13 s. NSA Paweł Borszowski s. NSA Jacek Brolik s. del. WSA Bogusław Woźniak