Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2024 r., III FSK 3517/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2024 r., III FSK 3517/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Malinowska, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 778/20 w sprawie ze skargi I.R. na decyzję Ministra Finansów z dnia 7 lutego 2020 r. nr PR4.8011.1.2020.GOX w przedmiocie ulgi płatniczej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od I.R. na rzecz Ministra Finansów kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 778/20 oddalił skargę I.R. na decyzję Ministra Finansów z 7 lutego 2020 r., znak PR4.8011.1.2020.GOX w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł I.R. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

4 1. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) dalej jako: "O.p." w zw. z art. 49c ust. 1 ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) – dalej jako: "P.b." polegające na błędnym zastosowaniu i uznaniu, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie podlega pod hipotezę wymienionych wyżej norm, a następnie przyjęciu, że nie zachodzi przesłanka pozytywna do umorzenia opłaty legalizacyjnej strony skarżącej, mimo że w toku postępowania skarżący wykazał istnienie ważnego interesu podatnika co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe zastosowanie ww. przepisów przez organ powinno skutkować umorzeniem opłaty legalizacyjnej w części, zgodnie z wnioskiem skarżącego;

5 2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a" poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym uznaniu, że sytuacja finansowa skarżącego umożliwia mu poniesienie, opłaty; legalizacyjnej wysokości 25 000,00 zł choć w rzeczywistości prawidłowa oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do uznania, że na skutek znacznego pogorszenia sytuacji finansowej i życiowej skarżącego nie ma on możliwości uiszczenia opłaty w kwocie wyższej niż 5 000,00 zł co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

6 Mając na względzie powyższe zarzuty i ich poniższe uzasadnienie, skarżący wniósł:

7 1. na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 P.p.s.a. o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie decyzji Ministra Finansów z 7 Iutego 2020 r., znak PR4.8011.1.2020.GOX oraz na podstawie art. 135 P.p.s.a. o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody Lubelskiego nr FC-II.3151.1.45.2019 z 15 grudnia 2019 r.,

8 2. na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. o rozpoznanie sprawy na rozprawie,

9 3. na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 203 P.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

10 Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

13 Stosownie do art. 49c ust. 1 P.b. do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

14 Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

15 Możliwość udzielenia ulg w spłacie należności publicznoprawnej przewidziana w art. 67a § 1 O.p. uzależniona jest zatem od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja w tym zakresie ma charakter decyzji uznaniowej.

16 Szerokie rozważania na temat wykładni art. 67a § 1 O.p., z odwołaniem się do dorobku doktryny i orzecznictwa, przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lipca 2018 r., sygn. II FSK 1917/16. Wyrażone w tym wyroku poglądy podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie. W ślad za przywołanym wyrokiem wskazać należy, że w art. 67a § 1 O.p. przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje jedna z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p., organ w sposób uznaniowy, lecz nie dowolny, podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. W ten sposób wyznaczone są niejako dwie fazy postępowania podatkowego, prowadzonego w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej (por. np. wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15). W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Kontrola sądowa legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania, nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Organ, po stwierdzeniu wystąpienia jednej z przesłanek podejmuje decyzję czy uwzględnić wniosek i wybór rozstrzygnięcia należy do organu administracji podatkowej. Sąd nie ma możliwości zmiany wyboru, jakiego organ dokonał wydając określone rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., III FSK 2164/21).

17 Należy zauważyć, że organ II instancji uznał, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika, niemniej w ramach przyznanej w art. 67a § 1 O.p. kompetencji odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej we wnioskowanej części w sposób szczegółowy przedstawiając argumentację uzasadniającą taki kierunek rozstrzygnięcia.

18 Mając na uwadze powyższe ustalenie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że bezprzedmiotowe są zarzuty skargi kasacyjnej, kwestionujące aprobującą ocenę Sądu I instancji, co do ustalenia zaistnienie ważnego interesu strony uzasadniającego umorzenie opłaty legalizacyjnej.

19 Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, który w ślad za organami administracji publicznej wyjaśnił, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej (opłaty legalizacyjnej) nie obliguje organu podatkowego do zastosowania wnioskowanej ulgi. Sytuacja taka otwiera organowi drogę do ewentualnego zastosowania wnioskowanej ulgi. Przy czym odmawiając jej zastosowania organ powinien przedstawić adekwatną i wyczerpującą argumentację, wynikającą ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, aby uniknąć zarzutu dowolności.

20 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, za Sądem I instancji, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji podaje w sposób jasny i przekonujący motywy rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się z konstatacją organu, że sytuacja materialna i finansowa skarżącego jest na tyle stabilna, że uiszczenie nałożonej opłaty legalizacyjnej nie wpłynie na podstawy egzystencji podatnika i jego rodziny. Należy zwrócić także uwagę, że opłata legalizacyjna została nałożona w związku z deliktem, którego dopuścił się skarżący realizując inwestycję budowlaną bez posiadania wymaganego prawem zezwolenia. Mając na uwadze ustalenia co do sytuacji finansowej i materialnej skarżącego, powyższa okoliczność także przemawia za uznaniem za usprawiedliwione rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia nałożonej opłaty legalizacyjnej.

21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w skardze kasacyjnej nie uzasadniono na czym konkretnie polegało naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i nie wykazano wpływu zarzucanych uchybień na treść rozstrzygnięcia.

22 Strona skarżąca polemizując z oceną okoliczności wynikających z wydania decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oraz wstrzymaniem działalności skarżącego w związku z prowadzeniem działalności polegającej na gospodarowaniu odpadami poprzez przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia nie dostrzegła i nie podważyła argumentu Sądu I instancji, który w ślad za organami wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania decyzji administracyjnej. Żadne zaś z wymienionych wyżej rozstrzygnięć Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na dzień wydania decyzji nie miało przymiotu ostateczności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie.

23 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

24 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

25 sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Paweł Borszowski