Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2022 r., III FSK 3494/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2022 r., III FSK 3494/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 120/20 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r., nr SKO.41/2809/P/2019 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. A. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 16.09.2020 r. o sygn. I SA/Lu 120/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi J. A. (dalej: skarżący) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 11.12.2019 r., nr SKO.41/2809/P/2019, wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

3 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

4 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego w ramach udzielonego prawa pomocy – adwokata), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, aby orzec o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją SKO z 19.02.2003 r., dotyczącą zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku od nieruchomości za 2001 r., zobowiązać organ do dokonania określonych czynności wnioskujących przez skarżącego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wniósł także o przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie została ona opłacona ani w całości ani w części.

5 Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:

6 1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz 80 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a) przejawiające się w tym, że WSA w Lublinie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że decyzja SKO w Lublinie została wydana z następującymi uchybieniami przepisom - Kodeksu postępowania administracyjnego:

7 a. całkowite pominięcie przez WSA w Lublinie w procesie kontroli decyzji faktu, że skarżący w postępowaniach działał bez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem organ powinien udzielać skarżącemu niezbędnych pouczeń oraz kierować postępowaniem, mając na uwadze słuszny interes strony, czego w tym postępowaniu organ nie zrobił;

8 b. art. 106 § 3 p.p.s.a. przez procedowanie przez WSA w Lublinie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego przez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik;

9 b. nieskontrolowanie przez WSA w Lublinie decyzji SKO w Lublinie w zakresie wniosku skarżącego, podczas gdy według argumentacji tam przytoczonej decyzja Prezydenta Miasta Lublin - nakaz płatniczy za 2001 r. - została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa i jest oczywiście niesprawiedliwa;

10 d. wyrok WSA w Lublinie nie uwzględnił, że decyzja SKO w Lublinie została wydana z bezpodstawnym zaniechaniem sporządzenia uzasadnienia, które zawierałoby wszystkie niezbędne elementy; zaniechano wykazania w uzasadnieniu, z jakich powodów odmówiono relewantności tym wszystkim podnoszonym przez skarżącego okolicznościom; autorzy uzasadnień zarówno wyroku WSA w Lublinie, jak i decyzji SKO w Lublinie zamiast wskazać dlaczego według nich argumenty skarżącego nie uzasadniają uznania jego żądań pominęli merytoryczną ich zawartość, a jedynie odnieśli się do uchybień proceduralnych, które de facto przy pogłębionej analizie nie zostały wykazane.

11 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

12 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

13 3.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Tożsamy problem prawny dotyczący skarżącego był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z 21.09.2022 r., III FSK 3701/21, III FSK 3702/21, III FSK 3703/21, wydanych w tym samym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie przedstawia zasadniczą argumentację zaaprobowaną w tych orzeczeniach.

14 3.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

15 Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z 19.02.2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

16 3.3. Strona skarżąca zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który nie miał zastosowania w sprawie zakończonej decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, która następnie została zaskarżona do Sądu pierwszej instancji. Postępowanie podatkowe zakończone wydaniem tej decyzji było prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.

17 Zwrócić należy uwagę, że z dniem 1.01.1998 r. postępowanie podatkowe, w tym postępowanie w sprawie wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności decyzji, jest regulowane przez przepisy ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 344 i art. 1 pkt 3). W przedstawionym w zaskarżonym wyroku przebiegu postępowania opisano, że skarżący 3.01.2018 r. złożył pismo zatytułowane "Wniosek o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji", tj. po wskazanej w art. 344 o.p. dacie 1.01.1998 r., zatem podlegał rozpatrzeniu według przepisów Ordynacji podatkowej. Skoro przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały zastosowania w postępowaniu podatkowym i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznawało wniosku o wznowienie postępowania na ich podstawie, to podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów tej ustawy należy uznać za niezasadne.

18 3.4. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. polegający, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną na tym, że Sąd pierwszej instancji procedował w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego przez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które miały bezpośredni wpływ na jej wynik. Zgodnie z przywołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego. Strona skarżąca nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jaki dowód z dokumentu WSA w Lublinie powinien był przeprowadzić i jakie istotne wątpliwości przy jego pomocy wyjaśnić.

19 3.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

20 Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1842 ze zm.).

21 s. NSA Jacek Brolik s. NSA Stanisław Bogucki s. WSA Mirella Łent