Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2021 r., III FSK 2699/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2021 r., III FSK 2699/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 749/19 w sprawie ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 6 sierpnia 2019 r. nr [...] [...] w przedmiocie zwolnienia z egzekucji spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Z.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 749/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 6 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z egzekucji spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z.K. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

4 a) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez niewydanie wyroku na podstawie całości akt sprawy i zawartego w nich materiału dowodowego, co skutkowało uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że skarżący nie wykazał istnienia ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem przysługującego mu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego spod egzekucji;

5 b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a." poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w szczególności polegającymi na nie podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy a ponadto nie rozpatrzeniu całego materiału dowodowego.

6 Mając na uwadze powyższe wniesiono o:

7 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie;

8 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

9 Skarżący stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

10 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

11 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, stosownie do wniosku strony skarżącej i wobec braku sprzeciwu organu podatkowego, zważył co następuje.

12 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

13 Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zatem to rzeczą autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, który przepis postępowania sądowoadministracyjnego został naruszony, ale także obowiązany jest on wykazać na czym konkretnie naruszenie tego przepisu polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy.

14 Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. jej autor poprzestał na odwołaniu się do orzeczeń sądów administracyjnych (z 23 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 72/06 oraz z 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 937/12) nie odnosząc jednak tych uwag w żaden sposób do stanu niniejszej sprawy. Stwierdzenie, że "W ocenie skarżącego obowiązek ten nie został dopełniony przez WSA" nie spełnia wymogu należytego uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania.

15 Naczelny Sąd Administracyjny mając jednak na uwadze, że w skardze kasacyjnej podniesiony został zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. stwierdza, że wojewódzki sąd administracyjny przedstawił stan sprawy w taki sposób, że znajduje on odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy (orzekał na podstawie akt sprawy). W skardze kasacyjnej nie przedstawiono okoliczności (dowodów), które znajdują się w aktach sprawy a zostały pominięte przez Sąd I instancji, albo że Sąd I instancji odwołał się do dowodów lub okoliczności, które w aktach administracyjnych nie znajdują odzwierciedlenia. Odmienna zaś niż oczekiwana przez stronę ocena tych okoliczności i dowodów przez Sąd I instancji nie stanowi o naruszeniu art. 133 § 1 P.p.s.a.

16 Z uzasadnienia skargi kasacyjnej można i należy wyprowadzić zarzut naruszenia art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1964 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.". Powołany przepis stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

17 Uregulowana w przepisie art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do zwolnienia zabezpieczenia, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 3609/15; dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

18 Przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy czym to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, co należy wyprowadzić z okoliczności, że zwolnienie może być dokonane tylko na wniosek zobowiązanego. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy więc mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności.

19 W rozpoznawanej sprawie, wbrew temu co podnosi się w skardze kasacyjnej, organ egzekucyjny stwierdził ważny interes zobowiązanego przemawiający za zwolnieniem składnika majątkowego z egzekucji. Trzeba jednak podkreślić, co słusznie stwierdził Sąd I instancji, że zaistnienie ważnego interesu zobowiązanego nie oznacza dla organu egzekucyjnego obowiązku zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji ale jest jedynie konieczną przesłankę ewentualnego zastosowania tej instytucji.

20 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił argumentację organu egzekucyjnego co do odmowy zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji. Przede wszystkim Sąd I instancji słusznie zauważył, że przedmiotem kontroli jest rozstrzygnięcie w zakresie uznania administracyjnego. Zakres tej kontroli obejmuje prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, co do samego zaś rozstrzygnięcia Sąd obowiązany jest do badania czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, a więc czy rozstrzygnięcie nie nosi znamion arbitralności.

21 Sąd I instancji zasadnie przyjął, w kontekście przywołanych w uzasadnieniu wyroku przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, że organ egzekucyjny w sposób prawidłowy ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (ze względu na charakter rozstrzygnięcia to strona obowiązana jest przedstawić dowody i okoliczności uzasadniające żądanie), zaś odmowa zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji jest spójna i przekonująca. Należy odnotować, że argument wskazujący na brak innego składnika majątkowego, z którego możliwa byłaby egzekucja nie był traktowany - zarówno przez organy administracji jak i przez Sąd I instancji - jako brak przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 13 § 1 u.p.e.a. ale jako jeden z argumentów przemawiających za odmową zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego.

22 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wymyka się kontroli instancyjnej albowiem nie został uzasadniony w należyty sposób. W szczególności nie wyjaśniono jakich konkretnie czynności nie podjęto dla wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy a ponadto nie wskazano jakiego konkretnie materiału dowodowego nie rozpatrzono. Nadto brak jest wykazania, że zarzucane uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

23 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

24 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 ww. ustawy.

25 Bogusław Woźniak (spr.) Bogusław Dauter Sławomir Presnarowicz