Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2023 r., III FSK 1547/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2023 r., III FSK 1547/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 567/22 w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2022 r., nr 1801-IEE.711.31.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 567/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA"), odrzucił skargę J. K. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS") z 27 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia nieruchomości spod egzekucji. Wymienione postanowienie, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane jest na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

3 W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy wyłączenia, na wniosek Skarżącego, spod prowadzonej przez niego egzekucji wskazanej przez niego nieruchomości. Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu wraz z pouczeniem, że z mocy art. 40 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.e.a.") nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Mimo treści pouczenia, Skarżący wniósł skargę do WSA na opisane powyżej postanowienie, kwestionując jego zasadność.

4 Odrzucając skargę WSA stwierdził, że choć w myśl ogólnej regulacji, zawartej w przepisach p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego przysługuje na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia, od których stronie przysługiwał środek odwoławczy w postaci zażalenia, to jednak z mocy przepisu szczególnego – art 40 § 2 u.p.e.a., którego treść jest jednoznaczna, z kognicji sądów administracyjnych wyłączone zostały postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy lub praw majątkowych z egzekucji. W tej więc sytuacji na tego typu postanowienia skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

5 W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego postanowienia Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie albowiem skarga była dopuszczalna i podlegała orzecznictwu sądów administracyjnych oraz na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 wyżej wymienionej ustawy.

6 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik DIAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

8 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

9 W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

10 Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, którego istota sprowadza się do tego czy na gruncie niniejszej sprawy słusznie WSA uznał, że na mocy przepisu szczególnego - art 40 § 2 u.p.e.a., którego treść jest jednoznaczna, z kognicji sądów administracyjnych wyłączone zostały postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy lub praw majątkowych spod egzekucji.

11 Autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z powyższym stanowiskiem twierdząc, że za prawem do wniesienia skargi przemawiają art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., art. 38 § 1 i art. 40 § 1 u.p.e.a. i nie stoi temu na przeszkodzie treść art. 40 § 2 u.p.e.a. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołuje orzeczenia NSA z 2000 i 2002 r.

12 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 u.p.e.a. należy wskazać, że stosownie do treści tego pierwszego przepisu sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 40 § 2 u.p.e.a. na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

13 Przepis ten koresponduje z art. 842 § 1 k.p.c. stanowiącym, że "Dopuszczalne jest (...) powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej. Do pozwu należy dołączyć postanowienie administracyjnego organu egzekucyjnego odmawiające żądania wyłączenia przedmiotu spod egzekucji...". Powództwo można wnieść w ciągu dni czternastu od doręczenia postanowienia administracyjnego organu egzekucyjnego, a jeżeli zainteresowany wniósł zażalenie na to postanowienie - w ciągu dni czternastu od doręczenia postanowienia wydanego na skutek zażalenia (art. 842 § 2 k.p.c.).

14 Kategoryczne brzmienie art. 40 § 2 u.p.e.a. uzasadnia jego potraktowanie jako przepisu szczegółowego w stosunku do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., co na gruncie niniejszej sprawy oznacza wykluczenie możliwości zaskarżenia ostatecznego postanowienia w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, wydanego na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., do sądu administracyjnego.

15 Odnosząc się do przywołanych w skardze kasacyjnej wyroków podkreślić należy, że treść art. 40 § 2 u.p.e.a. podlegała modyfikacji, jednakże począwszy od 18 lipca 2002 r. postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji nie może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. Tymczasem przywołane wyroki zapadły przed ww. datą i na podstawie przepisów w brzmieniu przed tą datą obowiązujących.

16 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący zarzucił także WSA, że nie odniósł się i nie rozpatrzył wszystkich zarzutów skargi. Ustalenie istnienia którejkolwiek z przesłanek wyłączających dopuszczalność orzekania przez sąd powoduje brak możliwości odnoszenia się przez sąd co do meritum sprawy. Skoro WSA stwierdził, że sprawa nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne na podstawie art. 40 § 2 u.p.e.a. zobligowany był do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bez merytorycznego odnoszenia się do wskazanych w skardze zarzutów.

17 Z uwagi na wniosek Skarżącego o rozpoznanie skargi kasacyjnej od zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie uznania wynikającego z art. 182 § 1 p.p.s.a. przyjął, że wystarczające będzie rozpoznanie tej skargi na posiedzeniu niejawnym bowiem przedmiot sprawy nie uzasadnia przeprowadzenia rozprawy.

18 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

19 O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych. Zgodnie bowiem z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008/3/42), przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.