Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2004 r., GSK 1104/04

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2004 r., GSK 1104/04

Tekst

TEZY

1 Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148 ze zm./ nie jest ustawą podatkową w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Nie powoduje ona powstania obowiązku podatkowego według art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ stanowiącego sferę uprawnienia doradcy podatkowego, określonego w art. 175 par. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosków (...) Drukarni Akcydensowej Spółki z o.o. w B. o wykładnię i uzupełnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2004 r. GSK 1104/04 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej postanawia: oddalić wnioski o wykładnię i uzupełnienie wymienionego postanowienia.

Uzasadnienie

3 Postanowieniem z 5 października 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną wymienionej spółki, sporządzoną przez doradcę podatkowego w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, ponieważ nie miał on uprawnień do dokonania tej czynności procesowej. Nawiązując do unormowań zawartych w art. 35 par. 1 i art. 175 par. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 86 ze zm./, art. 4 i art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Sąd podkreślił, że w rozumieniu tych przepisów skarga kasacyjna sporządzona w tej sprawie przez doradcę podatkowego nie kwalifikowała się do kategorii sprawy dotyczącej obowiązków podatkowych.

4 Radca prawny będący pełnomocnikiem tej spółki wystąpił 22 października 2004 r. z odrębnymi wnioskami o wykładnię i uzupełnienie postanowienia z 5 października 2004 r. W pierwszym wniosku sformułował zarzut o sprzeczności sentencji postanowienia z jego uzasadnieniem po uwzględnieniu dodatkowej regulacji zawartej w art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej i w art. 62 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148 ze zm./. Według tych przepisów przez niepodatkowe należności budżetowe rozumie się niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych, a do dochodów budżetu państwa zalicza się cła. Drugi natomiast wniosek dotyczył uzupełnienia postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną "poprzez zamieszczenie w nim dodatkowego orzeczenia o zwrocie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku w celu usunięcia dostrzeżonych braków skargi". W jego uzasadnieniu przypomniano, że na żądanie WSA w Gdańsku były dokonywane uzupełnienia braków formalnych skargi bez kwestionowania jednak uprawnień doradcy podatkowego do sporządzenia skargi i skargi kasacyjnej w tej sprawie.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6 Według art. 158 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści, a postanowienie w tym przedmiocie może wydać na posiedzeniu niejawnym. Przez odpowiednie stosowanie do postanowień przepisów o wyrokach, przewidziane w jej art. 166, możliwe jest także rozstrzyganie wątpliwości co do treści postanowień. Przypomniane unormowania zostały przejęte z art. 352 i art. 364 Kpc, co daje możliwość wykorzystania dorobku doktryny i orzecznictwa ukształtowanego na tle procedury cywilnej. Przede wszystkim chodzi o to, że wykładnia wyroku /postanowienia/ nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia ani do uzupełnienia rozstrzygnięcia poprzedniego, gdyż w jej ramach sąd jest uprawniony jedynie do wyjaśnienia, jak należy rozumieć jego wcześniejsze orzeczenie. Ponadto - jak to ujął Sąd Najwyższy w jednym ze swoich postanowień - "Wniosek o wykładnię wyroku nie może zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania" /postanowienie SN z dnia 8 stycznia 1998 r., III AO 25/97 - OSN 1999 nr 4 poz. 151/.

7 Rozpoznawany wniosek o wykładnię postanowienia NSA nie spełnia powyższych wymogów. Zmierza on w istocie do żądania zmiany postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną z powodu jej sporządzenia przez doradcę podatkowego, który może wykonywać tego rodzaju czynności jedynie w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. W kwestionowanym co do sposobu rozstrzygnięcia postanowieniu nie ma też sprzeczności pomiędzy jego sentencją a uzasadnieniem. Określona w art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej definicja "niepodatkowych należności budżetowych" nawiązuje oczywiście do tej samej prawnej instytucji objętej unormowaniem zawartym w jej art. 2 par. 1 pkt 1 i art. 3 pkt 1. W orzecznictwie sądowym podkreślono, że niepodatkowe należności budżetu państwa są kategorią danin publicznych obejmującą wpłaty o charakterze sankcji finansowych za nieprzestrzeganie postanowień prawa publicznego przewidziane np. w ustawie o cenach; nie zalicza się do niej natomiast podatków, opłat, ceł, świadczeń wynikających ze stosunków cywilnoprawnych oraz kar i grzywien wymierzanych przez sądy /np. wyrok NSA z dnia 18 marca 1999 r. I SA/Po 1565/98 - nie publ./.

8 Ustawa o finansach publicznych nie jest ustawą podatkową w rozumieniu art. 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Nie powoduje ona powstania obowiązku podatkowego według art. 4 Ordynacji podatkowej stanowiącego sferę uprawnienia doradcy podatkowego, określonego w art. 175 par. 3 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zamieszczenie ceł w art. 62 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, będących jedną z czternastu grup dochodów budżetu państwa, ma wyłącznie charakter zestawienia źródeł tych dochodów i nie zmienia prawnego charakteru ceł ani wynikającej z art. 4 i art. 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej istoty sprawy dotyczącej obowiązków podatkowych. W razie przyjęcia koncepcji zarysowanej we wniosku o wykładnię postanowienia, doradca podatkowy byłby uprawniony do występowania w imieniu swoich mocodawców również w sprawach cywilnych, a nawet karnych, gdyż według art. 62 pkt 10-14 ustawy o finansach publicznych dochodami budżetu państwa są także odsetki od lokat, kredytów i pożyczek oraz spadki, zapisy i darowizny, grzywny, mandaty i inne kary pieniężne. Przypisywanie takiego znaczenia zamieszczeniu ceł w źródłach dochodów budżetu państwa jest oczywiście wadliwe.

9 Wniosek o uzupełnienie postanowienia z 5 października 2004 r. jest również bezzasadny, a ponadto wewnętrznie niespójny i dodatkowo sprzeczny z wnioskiem o wykładnię postanowienia. Po upływie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, określonego w art. 177 par. 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niedopuszczalne jest naprawienie wady w postaci niepodpisania tej skargi przez profesjonalnego pełnomocnika /art. 175 par. 1 i 3/. Objęty skargą kasacyjną wyrok z uzasadnieniem doręczono stronie 1 lipca 2004 r., a sporządzenie jej przez doradcę podatkowego 30 lipca 2004 r. w Poznaniu i wysłanie do WSA w Gdańsku wykluczyło możliwość naprawienia tej wady przed upływem terminu liczonego "od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem".

10 W wyniku uzupełnienia orzeczenia zamieszcza się w nim, obok już istniejącego w jego sentencji, dodatkowe rozstrzygnięcie. W razie uwzględnienia żądania zawartego we wniosku o uzupełnienie postanowienia z 5 października 2004 r. dodatkowym orzeczeniem o zwrocie skargi WSA w Gdańsku w celu usunięcia dostrzeżonego braku skargi wskutek jej podpisania przez nieuprawnionego pełnomocnika strony, doszłoby do niedopuszczalnej procesowo wewnętrznej sprzeczności między orzeczeniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej a jej zwrotem sądowi I instancji.

11 Wreszcie sygnalizowana sprzeczność między obu wnioskami jest konsekwencją zawartego w nich twierdzenia o uprawnieniu doradcy podatkowego do sporządzenia skargi kasacyjnej w tej sprawie przy jednoczesnym żądaniu stworzenia możliwości podpisania skargi przez radcę prawnego jako profesjonalnego pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

12 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 157-158 w związku z art. 166 i art. 193 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.