Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2004 r., FSK 919/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2004 r., FSK 919/04

Tekst

TEZY

1 Skoro oryginał sentencji zaskarżonego wyroku został podpisany tylko przez dwóch sędziów, to skład orzekający w sprawie był sprzeczny z przepisami prawa poskutkuje nieważności postępowania /art. 183 par. 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak (spr.) Bogusław Dauter Protokolant Magdalena Gródecka po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Stefanii W. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 18 lipca 2003r., sygn. akt I SA/Ka 1450/02 w sprawie ze skargi Stefanii W. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 13 maja 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

3 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 lipca 2003 r. I SA/Ka 1450/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę Stefanii W. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 13 maja 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r.

4 W motywach wyroku Sąd podał, że skarżąca w zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego w 1997 r. pomniejszyła dochód uzyskany z pozarolniczej działalności gospodarczej o kwotę 15.000 zł, stanowiącą równowartość świadczeń wypłaconych na rzecz jej sióstr Kazimiery G. i Stanisławy G., z tytułu rent ustanowionych na podstawie umów z dnia 10 czerwca 1997 r. Organy podatkowe obu instancji zakwestionowały to odliczenie uznając, że każda z umów przewidywała dwa niezależne, wypłacane w całości jednorazowe świadczenia i żadnego z nich nie można traktować jako świadczenia rentowego w świetle art. 903 Kodeksu cywilnego. Przepis ten definiujący pojęcie renty, określa ją jako umowę, którą jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do świadczeń okresowych na jej rzecz.

5 Stanowisko organów podatkowych podzielił Sąd w zaskarżonym wyroku. Sąd stwierdził, że ocena umów zawartych przez skarżącą z siostrami dokonana przez organy podatkowe jest uzasadniona. Z umów tych wynika bowiem, że świadczenia rentowe zostały spełnione z dniem 15 grudnia 1997 r. i 15 grudnia 1998 r. Trafnie więc Izba Skarbowa w K. w zaskarżonej decyzji wskazała, że tak sformułowana umowa oznacza, iż mamy tu do czynienia z wypłatą jednorazowych świadczeń w 1997 r. i w 1998 r. Brak znamion okresowości świadczeń wyklucza możliwość uznania umów zawartych w dniu 10 czerwca 1997 r. za umowy renty. Skoro w sprawie wymóg ten nie został spełniony, to już z tego względu, bez konieczności rozstrzygnięcia kwestii związanych z przyczyną tych świadczeń i obowiązkiem alimentacyjnym skarżącej wobec sióstr, wydatek skarżącej poniesiony na podstawie tych umów nie mógł być odliczony od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

6 W skardze kasacyjnej, złożonej w oparciu o przepis art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, pełnomocnik Stefanii W. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

7 W skardze zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 903 Kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie tych przepisów w stosunku do skarżącej. Zarzucono nadto wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 217 Kpc, polegające na pominięciu zgłoszonego na rozprawie przed Sądem dowodu, a jednocześnie okoliczności faktycznej, że skarżąca od kilkunastu lat wspomagała finansowo będące w podeszłym wieku siostry i corocznie odliczała powyższy wydatek od swojego dochodu, co było wiadome organom podatkowym, a tym samym miało charakter trwałego ciężaru dla skarżącej. Zarzucono też przedmiotowemu wyrokowi naruszenie art. 233 par. 1 Kpc - polegające na całkowitym oparciu wyroku na błędnym ustaleniu materiału dowodowego przez organ podatkowy pierwszej instancji i art. 328 par. 2 Kpc - poprzez brak uzasadnienia przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności dowodom zgłoszonym przez skarżącą.

8 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Z mocy przepisu art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w postępowaniu kasacyjnym, jest obowiązany z urzędu brać pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznanej sprawie Sąd stwierdził istnienie przesłanki nieważności postępowania przewidzianej w art. 183 par. 2 pkt 4 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a polegającej na tym, że skład orzekający w sprawie był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż oryginał sentencji zaskarżonego wyroku został podpisany tylko przez dwóch sędziów. Taki stan rzeczy narusza art. 44 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, który ma zastosowanie w rozpoznanej sprawie, gdyż zaskarżony wyrok zapadł w dniu 18 lipca 2003 r., a więc pod rządami tej ustawy. Wymieniony przepis prawa stanowił, że orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadały w składzie trzech sędziów, chyba że powołana ustawa stanowiła inaczej. W świetle przepisów ustawy ten wyjątek nie dotyczył zaskarżonego wyroku.

11 Mając powyższe na względzie, wobec stwierdzenia istnienia w sprawie wskazanej przyczyny nieważności postępowania, należało uchylić zaskarżony wyrok na podstawie przepisu art. 186 w związku z art. 185 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania działając w oparciu o przepis art. 207 par. 2 tej ustawy.