Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2004 r., FSK 729/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2004 r., FSK 729/04

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Nowak Jacek Brolik Protokolant Natalia Prałat po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w S. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 28 października 2003 r. w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat G.-Ś. na postanowienie Izby Skarbowej w S. z dnia 13 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 października 2003 r. /SA/Sz 3027/01/ Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie rozpoznając zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na postanowienie Izby Skarbowej w S. z dnia 13 listopada 2001 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych uchylił zaskarżone postanowienie.

3 Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z par. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłata za czynności egzekucyjne oraz sposobu prowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucji sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./ z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną. Opłata wynosi 1% od kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym nie mniej niż 80 gr.

4 Z treści powołanego przepisu wynika, że opłatę manipulacyjną pobiera się jedynie wówczas, gdy doszło do stosowania jednego ze środków egzekucyjnych, które zostały wymienione w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjny m w administracji. Przy czym jeśli środek był stosowany nie ma znaczenia fakt, czy było to działanie skuteczne, czyli prowadzące do wyegzekwowania należności wierzyciela, czy też bezskuteczne, opłata w każdym z tych przypadków jest należna.

5 W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. Fakt, że poborca skarbowy udał się do zobowiązanego z takim zamiarem nie upoważnia do pobrania opłaty manipulacyjnej, skoro nie zastosował żadnego z ustawą przewidzianych środków egzekucyjnych. Zaznaczył, że opłaty pobranej za spisany przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym oraz wydatku związanego z dojazdem poborcy do zobowiązanego strona skarżąca nie kwestionuje.

6 W skardze kasacyjnej złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w S. zarzucono wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie przepisu prawa materialnego tj.: par. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów nieruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./ w związku z par. 3 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że opłatę manipulacyjną pobiera się jedynie wówczas, gdy doszło do zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 67 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm. według stanu prawnego na dzień 28.09.2001 r./.

7 Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.

8 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, według którego opłata manipulacyjna może być pobierana przez organy egzekucyjne jedynie wówczas, gdy doszło do zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 67 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie podziela stanowiska Sądu, bowiem uważa, że istotą tej opłaty jest fakt, że pobierana jest przez organy egzekucyjne niezależnie od czynności egzekucyjnych lub zastosowanych środków egzekucyjnych. Z treści przepisu par. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4.07.1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne /obecnie art. 64 par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ wynika, iż z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną. Gdyby ustawodawca chciał przyjąć interpretację przyjętą przez Sąd to zastosowałby zwrot "związanych z zastosowanymi środkami egzekucyjnymi". Ponadto ustawodawca wyraźnie określił, iż obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika odpisu tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego - par. 3 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie opłat za czynności egzekucyjne. Powyższy przepis nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej od zastosowanych środków egzekucyjnych, ale ustala moment wymagalności opłaty manipulacyjnej od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

9 Za powyższą wykładnią przemawia również wykładnia systemowa wewnętrzna. Organ egzekucyjny oprócz opłaty manipulacyjnej pobiera inne opłaty związane z faktycznie zastosowanymi środkami egzekucyjnymi, np. opłatę za zastosowanie egzekucji z pieniędzy /poprzednio par. 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 4.07.1990 r., obecnie art. 64 par. 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej/ egzekucji ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego /poprzednio par. 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 4.07.1990 r. obecnie art. 64 par. 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej/, egzekucji z wynagrodzenia za pracę, wierzytelności pieniężnych itp. /odpowiednio dalsze przepisy/. Oznacza to, że organ egzekucyjny oprócz opłaty manipulacyjnej pobiera również inne opłaty za zastosowanie określonego środka egzekucyjnego, a sposób naliczania tych opłat szczegółowo opisany przepisami par. 1 ust. 1, 3-6 oraz par. 3 poprzednio obowiązującego rozporządzenia obecnie w art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

10 Autor skargi odnosząc powyższą interpretację do przedmiotu sprawy stwierdził, że również czynności manipulacyjne związane z ustaleniem majątku zobowiązanego, które w konsekwencji mają służyć zastosowaniu środków egzekucyjnych takich jak egzekucja z pieniędzy czy egzekucja z ruchomości, rodzą po stronie organu egzekucyjnego prawo pobrania opłaty manipulacyjnej.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

13 Czynności egzekucyjne, to, stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast przez środek egzekucyjny rozumie się, w myśl art. 1a pkt 12 cyt. ustawy, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych-egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, że świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczeń społecznych, z rachunku bankowego /i dziewięciu innych wymienionych pozycji/.

14 Stosownie do par. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./, które to przepisy miały w rozpoznawanej sprawie zastosowanie, pobiera się opłaty za czynności egzekucyjne dokonane w celu wyegzekwowania należności pieniężnych od zobowiązanych - za zajęcie świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

15 Obowiązek uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne powstaje za zajęcie wynagrodzenia za pracę, świadczeń z ubezpieczeń społecznych (...) z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu /par. 3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia/.

16 W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia wynagrodzenia, świadczeń z ubezpieczeń społecznych (...) a wobec tego nie mógł doręczyć dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

17 Innymi słowy, organ egzekucyjny w rozpatrywanej sprawie nie zastosował środka egzekucyjnego a to oznacza, że nie przysługuje mu opłata manipulacyjna.

18 Wobec tego, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.