Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., FSK 2448/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., FSK 2448/04

Tekst

TEZY

1 Lakoniczne skwitowanie wskazanej podstawy wznowienia, bez rozważenia czy mieści ona w podstawach wymienionych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ narusza wskazane przepisy postępowania /art. 280 par. 1 i 2 w zw. z art. 271 pkt 2 tej ustawy/ w stopniu istotnym dla wyniku sprawy.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edyta Anyżewska (spr.), Sędziowie NSA Antoni Hanusz, Paweł Janicki, Protokolant Tomasz Grzybowski, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Stefana O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29.03.2004 r. sygn. akt SA/Sz 279/00 w sprawie ze skargi Stefana O. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 14 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1988, 1989, 1990 rok. uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.

Uzasadnienie

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 marca 2004 r. SA/Sz 279/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Stefana O. /wniesioną do Sądu 27 lutego 2004 r./ o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 9 maja 2001 r. SA/Sz 279/00, oddalającym skargę na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 14 stycznia 2000 r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998, 1989 i 1990.

4 Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 401 pkt 2 Kpc. Zarzucił, że wydany wyrok jest nieważny, ponieważ postępowanie sądowe było prowadzone, mimo że w dniu 11 sierpnia 2000 r. Sąd Rejonowy w P. ogłosił upadłość jego firmy. Postępowanie upadłościowe zostało zakończone 14.03.2003 r., przy czym skarżący uzyskał dokumentację od syndyka dopiero 23 lutego 2003 r. Według skarżącego postępowanie sądowe powinno być w związku z ogłoszeniem upadłości zawieszone.

5 Sąd wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

6 Podstawy wznowienia określone zostały w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 tej ustawy.

7 Z ww. przepisów wynika, że można żądać wznowienia postępowania:

8 1. jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;

9 2. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe;

10 3. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie;

11 4. jeżeli orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;

12 5. jeżeli orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa;

13 6. jeżeli zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu;

14 7. w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy.

15 Zgodnie z art. 280 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

16 W ocenie Sądu Stefan O. w skardze o wznowienie postępowania nie wskazał żadnej ze wskazanych wyżej ustawowych podstaw wznowienia opierając skargę jedynie na zarzucie naruszenia innych przepisów postępowania, w związku z tym Sąd, stosownie do przepisów art. 280 par. 1 cytowanej ustawy, orzekł o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego.

17 Wnosząc skargę kasacyjną od powyższego postanowienia skarżący oparł ją na podstawie:

18 1. naruszenia prawa procesowego przez błędną jego wykładnię i tym samym niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 280 par. 1 w związku z art. 271 pkt 2 i w związku z art. 183 par. 2, pkt 2 i w związku z art. 124 par. 1 pkt 4 ustawy;

19 2. naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 280 par. 2 i art. 276 w związku z art. 91 par. 3 i w związku i art. 49 par. 1 ustawy.

20 Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

21 Uzasadniając naruszenie art. 280 par. 1 p.p.s.a. skarżący zauważył, że zgodnie z tą normą Sąd powinien zbadać ustawowe przesłanki wznowienia, jak również czy skarga została wniesiona w terminie. Skarżący uważając, że sprawa dotyczy okresu obwiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wniósł skargę o wznowienie postępowania powołując przepisy tej ustawy, tj. zgodnie z art. 59 na podstawie art. 401 pkt 2 Kpc, opierając uzasadnienie o art. 369 pkt 2, art. 174 par. 1 pkt 4 Kpc i art. 60 Prawa upadłościowego. Sąd nie uznał przywołanej przez skarżącego ustawowej przesłanki co do podstawy wznowienia. Zdaniem skarżącego art. 401 pkt 2 Kpc jest tożsamy gramatycznie z obecnie obowiązującym art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd powinien umożliwić skarżącemu skorygowanie ewentualnego błędu w zakresie wskazania podstawy prawnej, zgodnie z przepisem art. 280 par. 2 p.p.s.a.

22 Według skarżącego Sąd zgodnie z art. 280 par. 1 winien zbadać, czy w okresie wydania orzeczenia strona miała zdolność sądową i procesową i czy w okresie wydania orzeczenia strona była w upadłości, a to niezbicie wynikało z uzasadnienia skargi wniesionej w dniu 26 lutego 2004 r. Sąd powyższego nie uczynił, naruszając prawo procesowe poprzez niezastosowanie art. 280 par. 2, nie żądając od skarżącego ewentualnego sprostowania podstawy prawnej skargi o wznowienie postępowania. Zdaniem skarżącego powyższa niezgodność stanowiła jedynie brak formalny, dający się usunąć stosownie do art. 49 par. 1, bądź art. 91 par. 3 czy też art. 280 par. 2 ustawy. Sąd uniemożliwił skarżącemu dokonanie sprostowania braku formalnego.

23 Skarżący zauważył, że zgodnie z linią orzecznictwa NSA oraz SN Sąd winien z urzędu dążyć do usuwania z obrotu prawnego nieważnych orzeczeń, a niewątpliwie takie w sprawie zapadło.

24 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego wywodząc, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

26 Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo, działając stosownie do art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, rozpoznał skargę o wznowienie postępowania wniesioną po 1 stycznia 2004 r., a dotyczącą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego przed tą datą na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ -zwanej dalej p.p.s.a.

27 W myśl art. 280 par. 1 ostatnio wymienionej ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

28 W niniejszej sprawie Sąd ograniczył się do rozważenia jednej z wymienionych kwestii, tj. czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, choć z zacytowanego przepisy wynika obowiązek badania obydwu warunków dopuszczalności skargi o wznowienie.

29 Sąd na posiedzeniu niejawnym nie jest uprawniony do oceny merytorycznej skargi, bada jedynie czy zostały spełnione wymogi formalne umożliwiające rozpatrzenie skargi o wznowienie.

30 W zaskarżonym orzeczeniu Sąd ograniczył się do przytoczenia wszystkich możliwych - w świetle art. 271-273 podstaw wznowienia postępowania i konkluzji, że wskazana przez skarżącego przesłanka nie podpada pod żadną z podstaw wymienionych w p.p.s.a. Tymczasem skarżący oparł swój wniosek - niewątpliwie błędnie - na podstawie z art. 401 pkt 2 Kpc, który, jak słusznie podnosi w skardze kasacyjnej, odpowiada treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

31 Sąd w ogóle tej okoliczności nie zauważył choć, jak słusznie zarzucał skarżący, błąd we wskazaniu przepisu prawa mającego zastosowanie w sprawie był możliwy do wyeliminowania w drodze przysługujących Sądowi środków prawnych.

32 Sąd działając na podstawie art. 280 par. 2 w zw. z art. 276 i art. 49 par. 1 p.p.s.a. mógł wezwać stronę do poprawienia /dostosowania/ wskazanej podstawy prawnej skargi o wznowienie, stosownie do art. 103 powoływanych wyżej Przepisów wprowadzających.

33 Lakoniczne skwitowanie wskazanej podstawy wznowienia, bez rozważenia czy mieści ona w podstawach wymienionych w p.p.s.a. /w sytuacji gdy skarżący powołuje się na brak zdolności procesowej w dacie wydawania orzeczenia przez NSA w związku z trwającym postępowaniem upadłościowym/ narusza wskazane przepisy postępowania /art. 280 par. 1 i 2 w zw. z art. 271 pkt 2 p.p.s.a./ w stopniu istotnym dla wyniku sprawy.

34 Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 orzekł jak w sentencji.