Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2004 r., FSK 157/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2004 r., FSK 157/04

Tekst

TEZY

1 Uzasadnione jest wyodrębnienie z całego przedmiotu nabycia tych składników, które mają służyć działalności gospodarczej, co spowoduje możliwość potrącenia podatku naliczonego jedynie od kwoty wyliczonej proporcjonalnie do wartości całego przedmiotu nabycia.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski (spr.), Krystyna Nowak, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. M. – J.M. Handel i Serwis Maszyn z siedzibą w Piotrkowie Trybunalskim od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Bd 82/03 w sprawie ze skargi J. M. – J.M. Handel i Serwis Maszyn z siedzibą w Piotrkowie Trybunalskim na decyzję Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz skarżącego kwotę 5.304,00 zł (pięć tysięcy trzysta cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

3 Zaskarżonym, w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 154 poz. 1271), wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. M. na decyzję Izby Skarbowej w Bydgoszczy w sprawie podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r. (w wyroku błędnie podano rok 2002). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

4 Skarżący, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu i serwisu maszyn, nabył wraz z małżonką od Zakładu Pracy Chronionej "[...]" sp. z o.o. położoną w Chomiąży Szlacheckiej nieruchomość o powierzchni ponad 5,57 ha opisaną w księdze wieczystej jako "założenie dworsko-parkowe (dwór, park, stajnie)’. Sprzedawca wystawił fakturę wskazując jako nabywcę tylko J. M. a jako przedmiot sprzedaży - budynek administracyjno-socjalny z ogrodzeniem i drogami wewnętrznymi. Na podstawie tej faktury podatnik dokonał odliczenia podatku VAT – w kwocie 220 000 zł. Zostało to zakwestionowane przez Inspektora Kontroli Skarbowej, który uznał, że faktura nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, a tym samym, dokumentuje czynności, które nie zostały dokonane przez podatnika VAT. Nie podatnik, a małżonkowie, byli nabywcami nieruchomości w tej sytuacji Inspektor dokonał wymiary podatku, określił zaległość podatkową oraz wysokość odsetek za zwłokę.

5 Organ odwoławczy oraz Sąd, nie podzielił argumentów podatnika, który dowodził, że nieruchomość nabył dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej, a konieczność dokonania zakupu do majątku wspólnego małżonków wynikała z unormowań Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

6 Sąd podzielił pogląd organów obu instancji, że faktura została wystawiona nieprawidłowo.

7 Wskazując na treść art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z 1993 r. ze zm.) oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245) Sąd wyjaśnił, że faktura stwierdzająca czynność, która nie została dokonana do obniżenia podatku należnego.

8 Nabywcami nieruchomości byłi małżonkowie M. a podatnikiem VAT J. M.. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie znają w tej sprawie, która dotyczy stosunku administracyjnoprawnego, zastosowania. Faktura wystawiona przez spółkę "[...]" nie odzwierciedlała zdarzenia gospodarczego jakim był zakup nieruchomości przez małżonków M. a nie przez firmę J. M.. Nabyta nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego, a okoliczność, że skarżący użytkuje tę nieruchomość w swojej działalności nie ma istotnego znaczenia dla sprawy.

9 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. M., choć tego wyraźnie nie sformułował – ze wskazaniem przepisu, powołał obie podstawy przewidziane w art. 174 ppsa.

10 Zdaniem skarżącego, wyrok narusza art. 2 Konstytucji RP przez dyskryminację osób pozostających w małżeńskiej wspólnocie majątkowej, oraz art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przez przyjęcie, że przepis ten był redagowany wyłącznie z myślą o osobach nie pozostających w małżeńskiej wspólnocie majątkowej. Narusza nadto § 50 ust. 4 pk 5 lit,a rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 1999 r. przez przyjęcie, że wystawiona faktura nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu procesów gospodarczych.

11 Naruszony został także art. 328 § 2 kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA z 1995 r., gdyż Sąd nie rozważył alternatywnej możliwości uznania faktury za zawierającą błędy (jakie, tego nie podano) ale wyłącznie o charakterze formalnym, nie stanowiącym podstawy do odliczenia zawartego w niej podatku naliczonego. Wniosek skargi zmierzał do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości - bez sprecyzowania, jak dalej ze sprawą należy postąpić - i do zasądzenia na rzecz powoda (?) kosztów postępowania.

12 Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi ustosunkowując się do jej zarzutów.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

14 Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty należało uznać za uzasadnione. Braki skargi kasacyjnej są spowodowane w dużej mierze "mechanicznym" przepisaniem wywodów rewizji nadzwyczajnej przy niedostatecznym uwzględnieniu różnic pomiędzy środkami zaskarżenia.

15 Za przesadny i nieadekwatny do realiów niniejszej sprawy należało w szczególności uznać zarzut naruszenia art. 2 konstytucji RP skoro sposób rozstrzygnięcia sprawy zależał wyłącznie od właściwej oceny stanu faktycznego (czy faktura odzwierciedlała rzeczywiste zdarzenia gospodarcze) i reasumpcji odpowiedniego przepisu podatkowego.

16 Kluczową w tej sytuacji była kwestia, czy nabycie nieruchomości przez oboje małżonków, z których tylko jeden jest podatnikiem VAT wykluczało możliwość skorzystania przez tego ostatniego z odliczenia podatku naliczonego i to na podstawie faktury, wystawionej tylko na jego nazwisko.

17 Ta kwestia, jak to obszernie wykazano w skardze kasacyjnej wywołała zasadniczą rozbieżność w orzecznictwie NSA. Spór ten można w zasadzie uznać za rozstrzygnięty. W wyroku z dnia 30 marca 2004 r. (FSK 84/04) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że "autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, iż stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego o opiekuńczego mogą kształtować zakres prawa i obowiązków podatników od towarów i usług" (publ. "Glosa" nr 6/2004 s. 39 i n.). Tym samym okoliczność, że podatnik VAT nabył, dla potrzeb prowadzonej działalności określony składnik majątkowy wspólnie z małżonkiem nie pozbawia go prawa potrącenia podatku naliczonego stanowiącego jedną z fundamentalnych zasad konstrukcji podatku od towarów i usług (art. 19 ust. 1). W sprawie nie było kwestionowane nabycie przez małżonków M. określonej nieruchomości, której częściami składowymi były budynek, drogi i ogrodzenie wymienione w fakturze. Nie można zatem przyjąć, iż faktura ta dokumentowała czynność, która nie została dokonana. Co więcej - logiczne - i ekonomicznie uzasadnione - jest wyodrębnienie z całego przedmiotu nabycia tych składników, które mają służyć działalności gospodarczej, co spowoduje możliwość potrącenia podatku naliczonego jedynie od kwoty wyliczonej proporcjonalnie do wartości całego przedmiotu nabycia. Jak było w tej sprawie – nie wiadomo, bo w uzasadnieniach decyzji (i wyroku) ceny za całą nieruchomość nie podano, a odpisowi aktu notarialnego (w aktach administracyjnych) brak strony (3) zawierającej tę właśnie informację.

18 Stwierdzić zatem należy, że zaskarżony wyrok oparty został na błędnej wykładni § 50 ust. 4 kt 5 lit.a cyt. rozporządzenia Ministra Finansów co doprowadziło do naruszenia art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

19 Natomiast ogólnikowość zarzutu naruszenia prawa procesowego - bez odniesienia się do przepisów dotyczących wystawiania faktur – zwalnia Sąd kasacyjny od obowiązku ustosunkowania się również do tego zarzutu.

20 Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 ppsa orzec jak w sentencji.

21 Na sumę kosztów składają się:

22 - wpis stosunkowy - 1704 zł

23 - wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego – 3 600 zł.